Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

Vogelen

SNP Vogelreizen

  1. Algemeen
  2. Activiteiten
  3. Apparatuur en technologie
  4. Vogelen in Spanje
  5. Vogels observeren in het Nationaal Park Doñana
  6. Vogels observeren in Extremadura (westelijk Spanje)
  7. Vogels observeren in Castillië-La Mancha
  8. Vogels observeren in deEbro Delta, Catalonië
  9. Vogels observeren in de Pyreneeën
  10. Vogels observeren op de Balearen
  11. Vogels observeren in Tarifa en in de Straat van Gibraltar

1. Algemeen

Vogels kijken of vogelen gebeurt door een vogelaar en het is een vorm van wilde dieren observeren waarbij het observeren een recreatieve activiteit is. Dit observeren kan worden gedaan met het blote oog of met een optisch hulpmiddel zoals een verrekijker of een telescoop. Ook het luisteren naar de vogels is een vorm van vogelen.

Vogelen heeft dus ook een belangrijk auditief onderdeel want een groot aantal soorten vogels kunnen gemakkelijker geïdentificeerd worden op het gehoor dan op het zicht. De meeste vogelaars voeren hun taak, in tegenstelling tot ornithologen, enkel op een recreatieve manier uit. Ornithologen gebruiken tijdens hun werk meer wetenschappelijke middelen.

2. Activiteiten

Veel vogelaars houden zich bezig met het observeren van lokale soorten maar een aantal onder hen maakt speciale reizen om vogels te observeren in hun lokale habitat. De meest gunstige tijden om in de gematigde klimaatzones vogels te bekijken zijn de trek in de lente en de herfst. Op dat moment kan men de meest verschillende soorten vogels zien. 

Tijdens deze migratie trekken grote aantallen vogels van noord naar zuid en later trekken zij weer terug. De vroege ochtend is de beste periode om de vogels te bekijken omdat ze dan actiever zijn en hun zangactiviteiten zijn op dit moment het hoogste waardoor zij gemakkelijker te herkennen zijn.

Sommige locaties zoals een plaatselijk lapje grond in een bos, drasland en de kust zijn afhankelijk van de plaats en het seizoen de favoriete plaatsen. Dan is er nog een soort observatie vanaf een uitkijkpunt op de kust waarbij men zeevogels observeert maar ook vanaf boten en schepen worden vogels geobserveerd. Het weer speelt een belangrijke rol in het zien van zeldzame vogels.

3. Apparatuur en technologie

De gebruikte apparatuur voor het observeren van vogels zijn onder andere een verrekijker, een telescoop met statief, een notaboek en een of meer gidsen met afbeeldingen van vogels.

Een schuilhokje of een observatietoren worden ook dikwijls gebruikt bij de observatie van vogels. Praktisch alle fabrikanten van optische producten bieden speciale verrekijkers aan voor het observeren van vogels en een aantal fabrikanten is gespecialiseerd in deze producten.

Geluidsapparatuur
De herkenning van vogelgeluiden is een belangrijk onderdeel van de apparatuur van een vogelaar. Deze informatie kan helpen om de plaats te bepalen waar de vogel is, om hem te identificeren en om het geslacht te bepalen. Recente ontwikkelingen in de geluidstechnologie hebben er voor gezorgd dat de grootte van de apparatuur en de prijs hiervan flink daalde en zo kwam deze apparatuur in het bereik van veel meer vogelaars.

Fotografie
Fotografie heeft altijd een belangrijk deel uitgemaakt van vogelobservatie maar de kostprijs van de fototoestellen met super telelenzen maakte dit toch maar geschikt voor een kleine minderheid. De opkomst van betaalbare digitale camera's, die samen met een verrekijker, kunnen gebruikt worden laten toe dat meer en meer vogelaars met fotografie beginnen.

Videografie

Zoals het ook gebeurde met de opkomst van betaalbare digitale camera's was de ontwikkeling van betaalbare digitale video camera's een zegen voor de vogelaars. Cross-over camera's laten toe om naast bewegende beelden ook kwaliteitsvolle stilstaande beelden te maken en om geluid op te nemen. De mogelijkheid om niet enkel de visuele eigenschappen van een vogel te tonen maar ook zijn geluiden maken dit een populaire technologie voor tal van vogelaars.

Draagbare mediaspelers
Dit soort producten kunnen zowel geluiden afspelen als opnemen en zij bevatten een groot aantal digitale media waaronder video, audio en stilstaande beeld. Veel moderne digitale camera's, mobiele telefoons en camcorders kunnen ondergebracht worden in de rubriek draagbare media-spelers. Met de mogelijkheid om grote hoeveelheden informatie te bewaren en af te spelen kan er een multimedia bibliotheek opgebouwd worden en met het gebruik van mobiel internet kunnen de gegevens in bijna real time doorgestuurd worden.

4. Vogelen in Spanje

Spanje is zoals een brug tussen Afrika en Europa. Vogels die uit het westen en het centrum van Europa komen en die naar West-Afrika vliegen gebruiken verschillende routes en die gaan zowel door het binnenland als langs de kust van Spanje.

De kust routes liggen vooral in het oosten van Spanje en dat zijn dan achtereenvolgens Catalonië, Valencia, Murcia en het oosten van Andalusië.
Veel vogels volgen routes door het Spaanse binnenland en hun favoriete stop en rustplaatsen liggen vooral in Castilië-La Mancha, Extremadura en het zuidwesten van Andalusië.

De Pyreneeën zijn in het noorden van Spanje de deur tot Europa en de Straat van Gibraltar is de weg naar Marokko, de Sahara en uiteindelijk de gebieden in westelijk Afrika.

In Spanje is er een grote en diverse verzameling vogels te vinden en er zijn daar meerdere redenen voor verantwoordelijk zoals de geografische locatie, een grote variatie in een plaatselijk geografisch en topografisch aanbod en een grote verscheidenheid aan plaatselijke microklimaten in een groot aantal regio's.

De aanwezigheid van veel leefomgevingen en dan speciaal in de migratie corridors geeft een rijke mengeling van soorten vogels.

5. Vogels observeren in het Nationaal Park Doñana

Het Nationaal Park Doñana moet men gezien hebben als men geïnteresseerd is in het observeren van vogels.

Men ziet ze hier overal en het park is interessant voor zowel ornithologen als voor gewone vogelaars. Voordat je alles bij elkaar pakt om naar het park te komen is het interessant om enkele gegevens over het park te weten.

Enkele gegevens over het nationaal park

  • Het is een door de Unesco beschermd gebied en het staat op de lijst van het Werelderfgoed
  • Het ligt in Andalusië (zuiden van Spanje) op de rechteroever van de Guadalquivir
  • Het is een laagland met bewegende en vaste duinen
  • Het is de habitat voor meer dan 500 bedreigde vogels
  • Het is een overwinteringsplaats voor meer dan een half miljoen vogels

Doñana is een paradijs voor de vogelaars….
Het Nationaal Park Doñana ligt in het westelijk gedeelte van Europa en het is de (tijdelijke) woonplaats voor meer dan zes miljoen voorbij trekkende vogels.
Het is een belangrijke plaats waar wij ongeveer 500.000 watervogels vinden zoals de smient, taling, grauwe gans, griel, Amerikaans purperhoen, ooievaar, tafeleend, witkopeend en meeuwen.

Knobbelmeerkoet

Doñana is ook de thuis voor soorten zoals de knobbelmeerkoet en de marmereend die we in het drasland vinden.

In de lente wordt het park het leefgebied voor Afrikaanse en Mediterrane vogelsoorten waaronder de platalea (Platalea leucorodia) terwijl de lagunes in het park het voedingsgebied worden voor de ongeveer 10.000 rode flamingo's (Phoenicopterus ruber).

Als je geluk hebt dan zie je misschien een ibis, Aziatische blauwe ekster en een Moorse nachtzwaluw.

Verder vinden we hier de zwarte gier, dwergarend, , slangenarend, zwarte wouw, rode wouw, buizerd, valk, Australische grijze wouw, Spaanse keizerarend, zwarte gier, witkopeend en waadvogels.

Het klimaat in het Nationaal Park Doñana
In het Nationaal Park Doñana hebben we een mediterraan klimaat. Er zijn hier droge zomers maar koele en natte winters. De gemiddelde temperatuur is ongeveer 17 graden Celsius. In de zomer hebben we hier een gemiddelde van 23,5 en in de winter is de gemiddelde temperatuur 9,3 graden Celsius.

6. Vogels observeren in Extremadura (westelijk Spanje)

Extremadura is een goed bekende bestemming voor vogelaars en de streek wordt bezien als een van de belangrijkste bestemmingen voor vogelobservatie in Europa.

Het is een groot gebied, groter dan sommige Europese landen, maar het heeft een lage bevolkingsdichtheid. Gedurende eeuwen heeft Extremadura een landbouwtraditie die aangepast is aan de natuurlijke leefomgevingen van deze regio en dat gaat van de hoge bergen in het noorden van Caceres tot de uitgerekte weilanden in het zuiden van Badajoz.

De “dehesa” (weilanden met steeneiken) is de meest voorkomende leefomgeving in Extremadura en veel diersoorten, waaronder veel vogels, zijn nauw verbonden met deze leefomgeving.

Dehesa

Extremadura heeft ongelooflijk mooie steden zoals Merida (het oude Romeinse Emerita Augusta), Caceres (middeleeuws stadscentrum), Trujillo (middeleeuwse stad), Plasencia (middeleeuwse stad), Zafra, Jerez de los Caballeros, Llerena en ze zijn een bezoek allemaal waard.

Maar er zijn ook de vogels:

  • Ongeveer 75% van Extremadura is omschreven als Belangrijk Vogel Gebied in Spanje. Zo kunnen we dus bijna overal vogels observeren in de praktijk toepassen, inclusief in de steden, en veel kleinere steden hebben een grote populatie van de kleine torenvalk naast andere kleine vogelsoorten.
  • In het Nationaal Park Monfrague (een van de belangrijke vogelgebieden in Extremadura) kan men ongeveer 400 paartjes van de monniksgier bekijken. Daarnaast zijn er ook de Spaanse keizerarend, zwarte ooievaar, aasgier, vale gier, steenarend, slechtvalk en de havikarend aanwezig.
  • Elke winter komen er ongeveer 75.000 kraanvogels naar Extremadura. Deze regio is nu het voornaamste woongebied van de Europese kraanvogel. Kraanvogels overbruggen in drie weken tijd de 3.000 kilometers van hun nestgebieden in het noorden van Europa tot hier.

Enkele gegevens over Extremadura

  • Extremadura ligt in het westen van Spanje
  • Er lopen twee grote rivieren door de streek de Taag en de Guadiana
  • Een groot gebied, met natuurlijke leefgebieden en een kleine menselijke aanwezigheid
  • Ongeveer 75% van Extremadura is uitgeroepen tot Belangrijk Vogel Gebied
  • Er zijn meer dan 300 vogelsoorten aanwezig
  • Er zijn ongeveer 190 vogelsoorten die komen overwinteren
  • Belangrijke vogelsoorten die hier aanwezig zijn Spaanse keizerarend, zwarte gier, zwarte ooievaar, havikarend, kleine torenvalk en de grote trap
  • De belangrijkste bestemming voor vogelaars is het Nationaal Park Monfrague

Waar kan je hier naartoe

  • Nationaal Park Monfrague
  • Vlakte van Trujillo
  • Llanos de Cáceres (bijCaceres)
  • Berggebied van Las Villuercas (oosten van Extremadura)
  • Los Barruecos (bij Caceres)
  • De steppes van La Serena (in het zuiden van Extremadura)
  • Gredos Mountains (in het noorden van Extremadura)
  • Natuur Park Cornalvo (bij Merida)
  • Berggebied van San Pedro (in het westen van Extremadura)

7. Vogels observeren in Castillië-La Mancha

Deze streek ligt in het midden van Spanje en het is een rustpunt voor een groot aantal trekvogels. De voornaamste gebieden voor observatie van vogels zijn het Nationaal Park Cabañeros, Tablas de Daimiel, de meren van Ruidera, Tejera Negra Beech Woud en de Alto Tajo regio.

We vinden hier de zwarte ooievaar, steenarend, zwarte gier, grijze wouw, fuut, krooneend, wilde eend, purperreiger, geoorde fuut, smient, aalscholvers, flamingo en de kleine zilverreiger.

8. Vogels observeren in deEbro Delta, Catalonië

De Ebro Delta is een van de beste gebieden voor vogelobservatie in Spanje Je kan hier vogels overal rondom u vinden en dat zijn onder andere de grote karekiet en de Cetti's zanger. In de lagunes vinden we de krooneend, geoorde fuut en een grote verzameling eenden. 

Ebro delta

Ga je voor iets grotere vogels dan kan je terecht bij de gewone flamingo of bij de grote aantallen reigers die je hier kan vinden, men zegt dat er hier in de delta negen soorten aanwezig zijn.

Je kan hier ook talloze andere waad- en trekvogels vinden waaronder de poelruiter, zwarte stern en de witvleugelstern.

Daarbij vinden we de steltkluut, dunbeekmeeuw, Audouins meeuw en de vorkstaartplevier. 

Audouins meeuw

Uw trip naar de Ebro delta is niet compleet als men geen lachstern, Bengaalse stern of Witwangstern kan zien maar er zijn ook andere soorten aanwezig zoals een klein waterhoen, zwarte ibis, Amerikaans purperhoen en het porseleinhoen.

Zij moeten wel opletten dat zij geen prooi worden van de bruine kiekendief.

De andere voorkomende vogelsoorten zijn sterns, geelpootmeeuw, kleine karekiet, krooneend, koereiger, Amerikaans purperhoen, vorkstaartplevier, woudaap, veldleeuwerik, ralreiger, grote karekiet, graszanger, grote zilverreiger, kleine zilverreiger, waadvogels, witwangstern, reigers, visarend en de dunbekmeeuw

Enkele gegevens over de Ebro Delta

  • De Ebro delta ligt op ongeveer 200 km zuidwest van Barcelona
  • Het is een van de belangrijkste draslanden aan de Middellandse Zeekusten
  • De delta is gevormd door de afzettingen van de rivier en het land werd stilletjes aan helemaal hervormd

Het klimaat in de Ebro Delta
Doordat de delta door de zee omringd is hebben we hier het ganse jaar hoge vochtigheidswaarden. Er zijn in de delta ook geen grote temperatuursverschillen merkbaar.

Meestal zijn hier van november tot april stevige winden en de vochtige wind is verantwoordelijk voor de regenval. Hevige regenval kan optreden vanaf april tot juni.

Als je tijdens het grootste deel van de winter naar de Ebro Delta komt dan kan je hier nieuwe vogels vinden zoals de dwergarend, Kleine mantelmeeuw, zwarte spreeuw, aalscholver, zwartkopmeeuw en de kleine velduil.

9. Vogels observeren in de Pyreneeën

De Pyreneeën, in het noordoosten van Spanje, geven de reiziger enorme mogelijkheden voor vogelobservatie. De topografie van de streek maakt dat veel vogelsoorten hier inheems zijn en deze vogels komen allen hier in de Pyreneeën voor. 


Roofvogels
Deze bergen en de valleien zijn de thuis van een groot aantal roofvogels waaronder de grootste Europese roofvogel, de lammergier. Deze vogel heeft een vleugelwijdte tot 2,8 m en hij is een van de weinige gieren die geen kaal hoofd heeft. 

Lammergier

De lammergier leeft vooral van beenmerg, hij neemt het been hoog mee in de lucht en dan laat hij het been vallen. Daarna eet hij van de versplinterde beenderen. Dit gedrag observeren is een traktatie voor een vogelaar. Andere grote roofvogels die we in de streek vinden zijn de vale gier, steenarend en de prachtige steenarend.  

Kleine vogels
In de Pyreneeën vinden de citroensijs, een kleine gele zangvogel en verder zijn er de rotskruiper en de alpenkauw aanwezig, en dat is een vogel die de hogere hoogtes opzoekt. 

Citroensijs

Op de hoogste pieken vinden we de Alpenheggenmus en de Montifringilla. In de bossen zijn er de boomklever, kuifmees en de fascinerende kerkuil aanwezig.

De zomer
De zomer in de Pyreneeën brengt grote aantallen monticola , grauwe klauwier en waterpieper naar hier. Deze laatste heeft in het broedseizoen een duidelijk te onderscheiden roze verenkleed. Vogelaars kunnen nu ook de boomkruiper zien op en neer springen op zoek naar insecten.

In de zomermaanden komt er nog een andere vogel uit Noord-Afrika naar Spanje en dat is de aasgier. Een volwassen dier is een witte majestueuze vogel die zowel aas eet en zelf jaagt waarbij hij gebruik maakt van keitjes en stokjes.

Wandel en trektochten

Als je sportief bent dan kan je ook eens denken aan de GR11, ook bekend als de Wandeling doorheen de Pyreneeën. Deze tocht gaat van oost naar west.

De wandeling begint in Cap de Creus in Catalonië en gaat dan door de mooie regio's Navarra en Aragon om te eindigen in Cape Higuer in het Baskenland.
De ganse tocht is 820 km lang en kan 45 dagen duren maar vogelaars kunnen stukken van de tocht doen en de route is goed aangegeven.  

Waar kunnen we de vogels bestuderen
De ganse Pyreneeën zijn een prachtig gebied voor vogelaars maar is hier ook het Nationaal Park van Ordesa en Monte Perdido met zijn prachtige bergen en valleien. Daarnaast is er de vallei van Anso en Hecho bij Jaca en de vallei van Benasque in de Sierra de Guara tussen Huesca en Sabinanigo.

10. Vogels observeren op de Balearen

De Balearen zijn een archipel in het westelijk deel van de Middellandse Zee en het is een verzameling eilandjes rijk aan wildleven. De vier grootste eilanden zijn Ibiza, Mallorca, Minorca, en Formentara en elk eiland biedt een aparte opportuniteit voor vogelaars om er de plaatselijke vogels te bekijken.

Maar er zijn ook voldoende trekvogels aanwezig uit Noord-Afrika. Vogelaars kunnen hier in de regio ongeveer 300 soorten vogels zien.

Natuurparken op de Balearen
Er zijn een aantal natuurparken op de eilanden en het grootste is Parc Natural de S’Albufera op Mallorca. Dit park is een groot gebied met drasland en met een reeks lagunes en natuurlijke kanalen.

De inheemse pijlstormvogel leeft in de draslanden en de moerassen maar door de opkomst van het toerisme is de vogel een bedreigde soort geworden. 

Pijlstormvogel

Andere vogels die goed in de moerassen gedijen zijn de purperkoet, ralreiger, purperreiger, kwak en de woudaap.

In het zuiden van Mallorca ligt er nog een ander park, de Salinas de Migjorn. Dat is een zout moerassig landschap waar veel verschillende roofvogels aanwezig zijn waaronder de visarend, torenvalk en de bruine kiekenduif.

Het Ses Salines natuurpark ligt zowel in het zuidelijk deel van Ibiza als in het noordelijk deel van Formentara. Hier vinden we stranden, zandduinen maar ook een zoutvlakte. Dit trekt een groot aantal flamingo's en reigers aan.

Er zijn hier ook een aantal zeevogels zoals de Audouins meeuw en de steltkluut.

Trekvogels
De Balearen liggen op een pad dat veel trekvogels volgen op hun trek tussen Europa en Afrika. De Eleonora's valk komt hier op de eilanden broeden nadat zij vanuit Madagascar tot hier gekomen is. Daarvoor hebben zij een trek van 9.000 km gedaan en vogelaars kunnen deze vogels hier in grote aantallen in de lucht bezig zien.

Ook een aantal kleurrijke soorten bijeneters komen vanuit Afrika naar hier.

Inheemse vogelsoorten
In de gebieden, juist achter de kustlijn, vinden vogelaars de hop, Balearische grasmus, loxia, roodkopklauwier en de pimpelmees.

Vogelaars die hogere terreinen opzoeken vinden hier de monniksgier, een van de grootste roofvogels ter wereld.

's Avonds vinden voorzichtige vogelaars de kleine otus, goed gecamoufleerd tegen een boom.

Reizen op de Balearen
Reizigers op de Balearen zullen genoeg plaatsen vinden om er te verblijven of om er te rusten.

  • Ibiza is beroemd voor zijn nachtleven en voor zijn UNESCO Werelderfgoed plaats.
  • Formentara is meer dunbevolkt en kan enkel van Ibiza per boot bereikt worden. De rustige natuur van Formentara betekend dat er lange stranden en een ongerepte kustlijn is. Men kan hier ook een aantal fiets en wandelwegen tussen de dorpjes vinden.
  • Minorca is beroemd voor zijn zomerfestivals.
  • Op Mallorca vinden we de hoofdstad, Palma, met al zijn hotels en toeristische faciliteiten.

11. Vogels observeren in Tarifa en in de Straat van Gibraltar

Tarifa is een klein stadje in Andalusië in de zuidelijke tip van Spanje en met zicht op Marokko over de Straat van Gibraltar. Elke herfst verzamelen miljoenen trekvogels zich hier in deze streek om de winter te gaan doorbrengen in Afrika. 

Straat van Gibraltar

Elke lente maken deze vogels de omgekeerde beweging richting Europa. Dit maakt van Tarifa een eerste klasse bestemming voor vogelaars en dan vooral voor diegenen die roofvogels willen bekijken.

Roofvogels
Alle soorten roofvogels die door Spanje komen kunnen gezien worden in Tarifa. De grote lammergier, vale gier, monniksgier, zeearend, slangenarend, havikarend, grijze wouw, rode wouw, kleine torenvalk, slechtvalk, Eleonora's valk, boomvalk, visarend en kerkuilen zijn enkele van de roofvogels die hier kunnen gezien worden.

Vogelaars kunnen hier grotere vogels zoals arenden en gieren zien die gebruik maken van de thermiek om zo hogere hoogtes te bereiken en het zijn grote aantallen vogels die men hier kan zien.

Ooievaar
Zowel de zwarte ooievaar als de gewone ooievaar komen langs Gibraltar als onderdeel van hun trek. Deze ooievaars kunnen op een dag tot 500 km vliegen. 

Zwarte ooievaar

Duizenden ooievaars verblijven hier het ganse jaar door maar de grootste aantallen vinden we toch in de zomer en de vroege herfst.

We kunnen de ooievaars vinden in velden, moerassen, draslanden en wegen in Tarifa en de daarrond gelegen landbouwgebieden.

Sommige vogelaars zien de ooievaars hun fraaie paringsdansen uitvoeren en andere vogelaars zien het adembenemende zicht van honderden ooievaars die uit een moerasland opstijgen.  

Trekvogels
Bijna 400 vogelsoorten komen tijdens hun trek langs de Straat van Gibraltar of langs Tarifa. Zoals de ooievaars vliegen, foerageren en broeden de kraanvogels in de buurt van Tarifa. Anders dan zijn naam laat vermoeden is de kraanvogel een bedreigde vogelsoort en is het belangrijk om hem te beschermen.

Er zijn hier ook een aantal soorten meeuwen, Noordse sternen en grote sternen die hier even een rustpauze inlassen op hun jaarlijkse trek. Ook de papegaaiduiker, zeekoet, ijsvogels en de koekoek komen hier aan land.

Vogelaars hebben hier de kans om de enige scharrelaars in Europa te zien die hier hun jacht op insecten houden.

Reizen rond Tarifa
De stad Tarifa heeft een aantal mooie voorbeelden van middeleeuwse architectuur waaronder kerken en kastelen.

Er zijn hier ook Romeinse archeologische sites maar ook meer moderne ruïnes zoals militaire geschutstellingen.

Tarifa is door de stevige winden een populaire bestemming voor surfers, windsurfers en kytesurfers.

Naast vogels kan men hier ook walvis en dolfijnen bekijken die door de Straat van Gibraltar zwemmen.