Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De valkerij

  1. Algemeen
  2. Geschiedenis
  3. Overzicht
  4. Valkerij rond de wereld 
  5. Benodigdheden

1. Algemeen

De valkenjacht is de kunst om te jagen met roofvogels en men gebruikt hiervoor vooral valken, haviken en andere roofvogels. Deze vogels vangen hun prooi zowel in de lucht als op de grond. 


Biologisch gezien is er sprake van een symbiose (tussen mens en dier) en beide soorten doen er hun voordeel mee. Een van de wereldwijd erkende experten is Félix Rodríguez de la Fuente en hij omschrijft het zo “het is de eerste maal dat de mens een dier aan zich ondergeschikt maakt zonder het juk en de zweep”.

De mens vangt en bindt de vogel aan de geschikte mens door geconditioneerde reflexen: Hij traint de vogel voor de jacht en in trouw.

De roofvogel vangt andere vogels zoals duiven en kleine  dieren op de grond zoals konijnen, hazen enz:

De valkenjacht was in de Middeleeuwen een wijdverspreide praktijk en zij werd gekoppeld aan de adel en de machthebbers.

Op 16 november 2010 werd de valkenjacht opgenomen op de lijst van het Immaterieel Werelderfgoed van de Unesco. Deze jacht wordt nog beoefend in Saudi-Arabië, België, Tsjechië, Zuid-Korea, Verenigde Arabische Emiraten, Spanje, Frankrijk, Marokko, Mongolië, Qatar en Syrië.

Men beschouwd de valkerij als jacht maar volgens Rodríguez de la Fuente is het kunst, hij noemt het de “kunst van de valkerij.

2. Geschiedenis

Er is bewijs gevonden dat de valkerij begonnen is in Mesopotamië of in China en Mongolië en die oorsprong gaat zeer ver terug, tot in 700 voor Christus.

Er is wel een verschil van mening over het feit dat het echt valkerij is (uit het werk van Gilgamesh en andere) of dat het verkeerd begrepen afbeeldingen zijn van mensen met roofvogels.

De valkerij is vermoedelijk rond het jaar 400 naar Europa gebracht toen de Hunnen en de Alanen Europa vanuit het oosten de streek binnen vielen.

Frederick II von Hohenstaufen (1194–1250) wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste bron van de kennis over de moderne valkerij. Men weet dat hij, tijdens de oorlogen in die regio (tussen juni 1228  en juni 1229) vanuit de eerste hand de kennis vergaarde van de Arabische valkerij. Hij kon de hand leggen op een Moamyn's handboek over de valkerij en hij liet dit in het latijn vertalen door Theodore van Antiochië. 

Frederick II zelf bracht in 1241 verbeteringen aan de vertaling en dat resulteerde in de “De Scientia Venandi per Aves”.

Koning Frederick II is zeer bekend geworden door zijn eigen verhandeling “De arte venandi cum avibus ("De Kunst van het Jagen met Vogels").

Dit boek wordt algemeen beschouwd als het eerste veelomvattende werk over de valkerij maar het bevat nog veel informatie over ornithologie en zoölogie. De “arte venandi cum avibus” bevat een verscheidenheid aan kennis van het oosten tot het westen.

Historisch gezien was de valkerij een populaire sport en een statussymbool voor de adel in het middeleeuwse Europa, het Midden-Oosten en Oost-Azië.

De valkerij was voorbehouden voor de adel door de vereiste aan tijd, geld en ruimte. In de kunst en in de literatuur werd de valkerij steeds afgebeeld als een statussymbool en dat zelfs nog langer toen het zijn populariteit al lang verloren had.

De historische belangrijk van de valkerij onder de lagere sociale klassen is onvoldoende onderzocht. Dit is speciaal voor de nomadische gemeenschappen waar geen geschreven teksten zijn terug gevonden.

In een aantal delen van Europa bereikte de valkerij zijn hoogtepunt in de zeventiende eeuw maar het verloor zijn populariteit in de achttiende en de negentiende eeuw. De voornaamste reden voor deze daling in was de opkomst van de vuurwapens.

Doorheen de twintigste eeuw kwamen nieuwe technieken aan bod zoals betere veterinaire praktijken en de opkomst van zendertjes die men aan de vogel kan hangen. De levensduur van de vogels werd hiermee merkelijk verlengd.

3. Overzicht

  • 722-705 BC – Een bas-reliëf uit het oude koninkrijk Assyrië dat gevonden werd tijdens archeologische opgravingen in Khorsabad in het paleis van koning Sargon II toonde een voorstelling waarvan men dacht dat het over valkerij gaat. In feite toont het een boogschutter die op een dier schiet.
  • 680 BC - Chinese teksten uit die periode verwijzen naar de valkerij. 
  • 355 AD - Nihon-shoki, een grotendeels verhalende mythische tekst beschrijft hoe de valkerij in Japan aankomt vanuit Baekje, een van de Drie Koninkrijken van Korea.. 
  • Tweede tot de vierde eeuw - de Germaanse stam van de Goten leerde de valkerij van de Sarmaten 
  • Vijfde eeuw – de zoon van Avitus, Romeins Keizer in 455-456 was lid van de Keltische stam de Arverni en hij vocht in de Slag van Châlons met de Goten tegen de Hunnen en hij bracht de valkerij naar Rome. 
  • 500 – een Romeinse vloermozaïek toont een valkenier met zijn havik tijdens de eendenjacht
  • Achtste/negende eeuw tot op vandaag – de valkerij bloeit in het Midden-Oosten 
  • 818 – De Japanse keizer Saga gaf iemand het bevel om een tekst over de valkerij te schrijven, die tekst kreeg de naam "Shinshuu Youkyou". 
  • 875 - West Europa , de valkerij vond ingang in gans West Europa 
  • 991 – De Slag van Maldon – Een gedicht beschrijft dat de Anglo-Saksische leider Byrhtnoth zijn meest geliefde valk voor de slag losliet en de vogel vloog weg naar het bos 
  • 1240 – De verhandeling van de Arabisch valkenier Moamyn werd vertaald in het latijn door Theodore van Antiochië. Dit gebeurde aan het hof van Frederick II en het kreeg de naam “De Scientia Venandi per Aves” 
  • 1250 - Frederick II schreef tijdens de laatste jaren van zijn leven een verhandeling “De Arte Venandi Cum Avibus” 
  • 1390 – In zijn boek “Libro de la Caza de las Aves” deed de Castiliaanse dichter en kroniekschrijver Pero López de Ayala een poging om alle beschikbare kennis over de valkerij samen te brengen in een boek. 
  • 1486 - Het Boek of Saint Albans werd geschreven
  • Begin zestiende eeuw - Japanse krijgsheer Asakura Norikage (1476–1555) slaagde er in om haviken in gevangenschap te kweken 
  • Zeventiende eeuw – Nederlands record in de valkerij, de Nederlandse stad Valkenswaard was voor zijn economie bijna helemaal afhankelijk van de valkerij 
  • 1660 - Tsaar Alexis van Rusland schreef een verhandeling waarin het esthetische plezier van de valkerij werd opgehemeld


4. Valkerij rond de wereld

De valkerij wordt beoefend in tal van landen rondom de wereld. Traditioneel gebruikt men de havik en de slechtvalk. De havik en de steenarend worden dan weer meer gebruikt in Oost-Europa dan ergens anders. 


foto: slechtvalk

In het Midden-Oosten is de Sakervalk de populairste vogel en men gebruikt hem in de jacht op trappen (Chlamydotis undulata ), zandhoenders, grielen, hazen en andere vogels. 


foto: Sakervalk

Slechtvalken en en andere in gevangenschap geboren vogels genieten ook een populariteit.

De valkerij blijft een belangrijk deel in de Arabische cultuur en in de culturele nalatenschap. De Verenigde Arabische Emiraten spenderen jaarlijks 27 miljoen dollar voor de bescherming en instandhouding van de in het wild levende valken en er zijn zelfs enkele hypermoderne hospitalen voor valken in Dubai en Abu Dhabi.

Er worden twee "boerderijen" uitgebaat in de Emiraten en dan is er nog een"boerderij"  in respectievelijk Qatar en Saudi Arabië. Elk jaar worden er schoonheidswedstrijden en demonstraties gehouden op de ADIHEX tentoonstelling in Abu Dhabi.

Sperwers werden vroeger in de jacht op kleinere vogels gebruikt maar zij zijn in feite te delicaat voor de valkerij en zij verloren de voorkeur van de valkeniers.

In Noord-Amerika gebruikt men voor de jacht op vogels. voornamelijk valken.   Grote valken worden getraind voor een typische oefening, de valk klimt en draait rondjes boven de valkenier.

Het klassieke jagen met de vogels gebeurt in het grootste deel van Europa op dezelfde manier, men jaagt een slechtvalk op de Schotse sneeuwhoen en op veldleeuweriken. Voor de jacht op roeken en kraaien gebruikt men grotere vogels. 

Vogels met korte vleugels kan men zowel gebruiken in open veld als in bebost gebied voor de jacht op andere vogels en kleine zoogdieren.

De jacht met grote haviken gebeurt enkel in open vlaktes, daar kunnen de vogels hun prooi pakken voor zij een schuilplaats vinden.

Middeleeuwse valkeniers reden dikwijls te paard maar dit gebeurt vandaag de dag niet veel meer met uitzondering van Kazakse en Mongoolse valkeniers. In Kazachstan, Kirgizstan en Mongolië gebruikt men voornamelijk de steenarend en het gejaagde wild zijn vossen en wolven.


foto: steenarend

Zuid-Korea laat een klein aantal valkeniers toe (4 in 2005), enkel zij mogen roofvogels houden om het culturele erfgoed te bewaren. 

In Japan gebruikt men al eeuwen de havik. In Japan volgt men nog altijd de oude technieken (Takagari) maar aangevuld met moderne technologieën.

In Australia is de valkerij niet verboden maar is het illegaal om roofvogels te houden zonder attest. De enige uitzondering op deze regel is voor revalidatie, maar een vergunning blijft vereist. In dergelijke omstandigheden is het voor een goede valkenier mogelijk om de vogel te leren jagen. 

5. Benodigdheden

De voornaamste benodigdheden die een valkenier nodig heeft, naast de vogel uiteraard zijn: een zak, schelringen, kapje, riempjes, handschoen, lokvogel, zender, en polsbeschermers.