Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

Spoorwegmuseum Catalonië


  1. Algemeen
  2. Geschiedenis
  3. Installatie
  4. Collectie
  5. Documentatiecentrum
  6. Website

1. Algemeen

Het Spoorwegmuseum van Catalonië (in het Catalaans is het Museu del Ferrocarril de Catalunya) is een instelling die de kennis van de spoorweg moet bevorderen en het museum is gevestigd in Villanueva y Geltrú (Barcelona), juist naast het station. Het werd ingehuldigd op 5 augustus 1990 en het beheer is in handen van de Fundación de los Ferrocarriles Españoles.



Dit museum maakt deel uit van de organisatie van het Museum van Wetenschap en Techniek van Catalonië en van het Netwerk van de Spaanse Musea.

2. Geschiedenis

Het museum is gevestigd in een oud depot voor stoomlocomotieven en het oudste gebouw dateert uit 1881. Dat is ook het jaar waarin de verbinding tussen Villanueva y Geltrú en Barcelona tot stand kwam. Het complex fungeerde tot in 1967, het jaar van sluiting, als herstellingswerkplaats voor stoomlocomotieven. De ruimte bleef verlaten en men gebruikte ze enkel om er oude, niet meer gebruikte stoomlocomotieven achter te laten. In 1972 richtten de Vrienden van de Spoorweg uit Barcelona het negentiende Congres van de Europese Unie van Modelspoorbouwers en de Vrienden van de Spoorwegen in. Daardoor dacht men er aan om de verlaten installaties in Villanueva te gebruiken om er een grote tentoonstelling van stoomlocomotieven in te richtten want de ruimte beschikt over een prachtige rotonde met 12 overdekte sporen, een draaibrug en een reeks waterreservoirs.

Na dit congres werd de installatie tot in 1981 terug verlaten maar ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de treinverbinding kwamen er gesprekken tussen de Spaanse spoorwegmaatschappij RENFE en de Catalaanse overheid. Het resultaat van deze gesprekken was de oprichting van het spoorwegmuseum. Een beetje later was er een akkoord met het gemeentebestuur van Villanueva y Geltrú en begon men met het project. De Catalaanse overheid stond in voor de restauratie van het complex en RENFE nam de restauratie van de voertuigen en het aanpassen van de ruimtes voor zich.

Het museum werd ingehuldigd op 5 augustus 1990 en het kreeg de naam van Museu del Ferrocarril de Vilanova i la Geltrú. Op dit moment was er geen personeel, geen werkingsmiddelen en geen tentoonstellingsmateriaal aanwezig. In 1993 gaf RENFE die eigenaar van de gebouwen en de voertuigen was het beheer van het museum in handen van Fundación de los Ferrocarriles Españoles en vanaf dat moment was het museum op regelmatige wijze geopend voor het publiek en werden er activiteiten ingericht.

In 1999 werd het museum opgenomen in het Register van de Musea in Catalonië. Op 21 oktober 2010 werd er een convent ondertekend tussen de gemeente Villanueva y Geltrú, de Vereniging van Spaanse Spoorwegmaatschappijen, de Spoorwegmaatschappijen in de regio Catalonië en het Catalaans Museum voor Wetenschap en Techniek om een aantal activiteiten gezamenlijk te doen. Dit hield in dat er gezamenlijke programma's voor investering, activiteiten en het zoeken naar sponsors kwamen. Op zijn beurt kwam er op de campus van Villanueva in samenwerking met de Polytechnische Universiteit van Catalonië een masteropleiding in Spoorwegsystemen en Elektrische Tractie.

3. Installatie

Het hoofdgebouw waarlangs men het museum binnenkomt was vroeger een oude bedrijfswinkel die gebruikt werd als een dienst aan het spoorwegpersoneel. In dit gebouw bevindt zich nu een deel van de permanente tentoonstelling die gewijd is aan de stations maar we vinden hier ook het deel dat de filmwereld in verband brengt met de trein, hier heet de collectie CinemaTREN. Daarnaast zijn hier een aantal diensten te vinden zoals de receptie, de winkel, een ruimte voor kinderen en een voor families, de administratie, het documentatiecentrum en de projectiezaal.

In de buitenruimte is het belangrijkste gebouw de rotonde met de locomotieven dat gebouwd werd in de jaren 20 van de vorige eeuw. De bouw verliep volgens een gestandaardiseerd ontwerp en het bevat 12 overdekte sporen. Voor het verplaatsen van de voertuigen kon men een draaibrug van 23 meter gebruiken. Het oudste gebouw is zonder twijfel de fabriekshal die verbonden is aan de werkplaats voor de locomotieven. Deze hal is onlangs gerestaureerd en zij is uitgerust met een enorme hefkraan om voertuigen op te heffen. Een andere belangrijke ruimte die in 2000 gerestaureerd werd is de oude bevoorradingshal die momenteel dienst doet als ruimte voor de permanente tentoonstelling en zij kreeg de naam Espacio Siglo XXI. Een van de drie watertanks werd ook omgebouwd als tentoonstellingsruimte en deze ruimte kreeg de naam van Espai Gumà mee.

4. Collectie

De belangrijkste collectie van het museum is de verzameling van 50 voertuigen. Ze komen uit alle periodes en uit alle technologieën. Deze collectie wordt, ook internationaal, als een van de belangrijkste collecties beschouwd door het aantal en de verscheidenheid. Het meest opvallende deel van de collectie zijn de 25 stoomlocomotieven die uit het midden van de negentiende tot de twintigste eeuw stammen. Hier staat de oudste locomotief die in Spanje bewaard is gebleven (120-2112 Martorell), de locomotief met de grootste trekkracht (151F-3101 Santa Fe) en de laatste stoomlocomotief die dienst deed in Spanje (141F-2348 Mikado).

Hier staan ook een reproductie van de Locomotora Mataró en de Tren del Centenario die in 1948 gebouwd werd ter herinnering aan het honderdjarig bestaan van de spoorweg in Spanje. Hier staan ook diesel en elektrische locomotieven zoals de populaire elektrische locomotief 1004 maar er staan ook wagons en rijtuigen. Onder deze rijtuigen vinden we een HARLAN die in 1878 gebouwd werd in de Verenigde Staten. Het was het eerste rijtuig in Spanje met een automatische rem en met bogies.

Naast de voertuigen vinden we hier een deel van het seinhuis dat in 1924 gebouwd werd om het verkeer in het station Barcelona-Frankrijk te regelen. Daarnaast staat er nog de brug met seinen uit hetzelfde station. Deze stukken werden buiten dienst gezet in 1992 ter gelegenheid van de Olympische Spelen in Barcelona.

5. Documentatiecentrum

Op de bovenste verdieping van het dienstgebouw vinden we het documentatiecentrum dat sinds 2000 open is voor het publiek. Hier zijn meer dan 4.500 bibliografische referenties naast divers archiefmateriaal en er is een belangrijke collectie spoorwegkaarten. We vinden hier ook een fotoarchief met meer dan 7.000 beelden, veel van die beelden zijn van grote kwaliteit door de oorsprong van hun negatief, het heeft een midden formaat op glasplaat.

De oudste stukken komen uit de oude bibliotheek van de Spoorwegmaatschappij van Madrid naar Zaragoza en Alicante (Compañía del Ferrocarril de Madrid a Zaragoza y Alicante (MZA). Zij werd in 2001 aan het museum geschonken door de spoorwegmaatschappij Renfe. Onder deze documenten zijn er stukken over de bouw van spoorweglijnen en dan vooral die gebouwd werden door Eduardo Maristany. Een ander belangrijk deel van de collectie zijn duplicaten van de originelen die in de bibliotheek van de Vereniging van Spaanse Spoorwegmaatschappijen ( Fundación de los Ferrocarriles Españoles).

6. Website: het Spoorwegmuseum van Catalonië is beschikbaar in het Catalaans, Spaans en het Engels.