Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

Spaanse wijnen

SNP Wijnreizen


  1. Algemeen
  2. Geschiedenis
  3. Van de Romeinse overheersing tot de Herovering (Reconquista)
  4. De Nieuwe Wereld
  5. Van phylloxera (druifluis) tot op vandaag de dag
  6. Geografie en klimaat
  7. Classificatie
  8. Spaanse etiketteringswetten 
  9. De Spaanse wijn regio's
  10. Wijnbouw
  11. Druivensoorten
  12. Wijn maken
  13. Sherry
  14. Cava

1. Algemeen

Spaanse wijnen zijn wijnen uit het zuidwestelijke Europese land Spanje op het Iberisch Schiereiland. Spanje heeft meer dan 1,17 miljoen hectare aangeplante wijnranken en het is daarmee het grootste land ter wereld wat betreft aangeplante ranken. Spanje staat wel op de derde plaats na Frankrijk en Italië wat betreft het geproduceerde volume aan wijn.

Dit is deels te wijten aan het lage rendement van de wijnstokken en de grote afstand tussen de ranken op de droge, onvruchtbare grond in de meeste Spaanse wijngebieden. Spanje staat op de negende plaats wat de consumptie betreft en de Spanjaarden verbruiken gemiddeld 38 liter per jaar per persoon.

Het land heeft een overvloed aan inheemse druivenrassen. We vinden doorheen Spanje meer dan 600 verschillende rassen maar 80 % van de wijnproductie komt van 20 rassen waaronder Tempranillo, Albariño, Garnacha, Palomino, Airen, Macabeo, Parellada, Xarel·lo, Cariñena en Monastrell.

Belangrijke Spaanse wijnregio's zijn de Rioja en de Ribera del Duero welke bekend zijn voor hun Tempranillo wijnen, Jerez, de thuis van de Sherry wijn, Rías Baixas in de noordwestelijke regio Galicië die bekend is voor zijn Albariño wijn en ten slotte is er Catalonië met zijn licht mousserende Cava, de Penedès en de Priorat wijn.

2. Geschiedenis

De overvloed aan inheemse druivenrassen gaf aanleiding tot een vroege start van de plaatselijke wijncultuur en er werden druivenpitten terug gevonden die terug gaan tot het tertiair. 

Archeologen geloven dat deze druiven terug gaan tot tussen 4000 en 3000 VC, lang voor de wijnbouw door de Feniciërs in de handelspost Cádiz in 1100 VC.

Na de Feniciërs hebben de Carthagers nieuwe technieken geïntroduceerd en dat gebeurde onder de leiding van de vinoloog Mago. Carthago voerde een reeks oorlogen met de Romeinse Republiek en dat bracht de Romeinse overheersing naar Spanje dat men kende als Hispania.

3. Van de Romeinse overheersing tot de Herovering (Reconquista)

Onder Romeins bestuur werd de Spaanse wijn geëxporteerd en verhandeld in het ganse Romeinse rijk. De twee belangrijkste Spaanse wijn producerende regio's waren Terraconensis (het huidige Tarragona) in het noorden en Baetica (het huidige Andalucië) in het zuiden.

Tijdens deze periode werd er meer Spaanse wijn naar Gallië geëxporteerd dan Italiaanse wijn. Overblijfselen van deze Spaanse amforen werden terug gevonden in ruïnes van Romeinse nederzettingen in Normandië, de Loire Vallei, Bretagne, Provence en Bordeaux.

Spaanse wijn werd ook gegeven aan de Romeinse soldaten die de grenzen bewaakten in Groot-Brittannië en aan de “Limes Germanicus” (fortengordel aan de grens) in Duitsland. De kwaliteit van de Spaanse wijn in de Romeinse periode was gevarieerd, volgens Pliny de Oudere en Martial had de Spaanse wijn een goede kwaliteit, vooral de wijn uit Terraconensis.

Aan de andere kant was er Ovid die beweerde dat een Spaanse wijn die op de markt was in Rome enkel goed was om uw maîtresse mee dronken te voeren. (Ars amatoria 3.645-6).

Na het verval van het Romeinse Rijk werd Spanje binnen gevallen door noordelijke stammen waaronder de Suaben en de Visigothen. In verband met de wijncultuur is er over deze periode weinig geweten maar men heeft wel bewijs gevonden dat bij de Moorse invasie in de vroege achtste eeuw er nog altijd druiven verbouwd werden en er nog altijd wijn gemaakt werd.

De Moren waren moslim en daardoor waren zij onderworpen aan de Islamitische voedingsregels en deze regels verboden het gebruik van alcohol. De Moorse heersers hadden een dubbelzinnige houding ten opzichte van het maken en drinken van wijn. Een aantal kaliefen en emirs hadden zelf wijngaarden en zij dronken hun eigen wijn.

Ondertussen waren er wel wetten die de verkoop van wijn verboden maar wijn stond wel op de lijst van de goederen die belast werden in de Moorse gebieden.

De Spaanse Reconquista (Herovering) opende terug de mogelijkheid om Spaanse wijn te exporteren. In Bilbao verrees een grote handelshaven en vanuit deze haven ging de Spaanse wijn naar de Engelse wijnmarkten in Bristol, Londen en Southampton.

De kwaliteit van deze geëxporteerde wijn was van een hoge kwaliteit. In 1364 besliste het hof van Edward III dat er een maximum prijs zou komen voor wijn die verkocht werd in Engeland en men plaatste de Spaanse wijn op gelijke voet met de wijn uit Gascogne maar hoger dan de wijn uit La Rochelle.

De volle smaak en het hoog alcoholgehalte van de meeste Spaanse wijnen maakte van deze wijn een uitstekende “meng” partner voor de zachtere wijnen uit het koelere gedeelte van Frankrijk en Duitsland. Deze praktijk was wel bij wet verboden.

4. De Nieuwe Wereld

Na de Herovering van Spanje in 1492 met de val van Granada ontdekte Christoffel Columbus voor de Spaanse kroon de Nieuwe Wereld. Dit opende naast export mogelijkheden ook nieuwe mogelijkheden voor de productie van wijn. Spaanse missionarissen en de conquistadores (veroveraars) brachten Europese druivenrassen naar hier en zij gingen deze hier verbouwen.

Tijdens deze periode ging de Spaanse export naar Engeland achteruit doordat ook de Spaans-Engelse relaties slechter werden. Aan de oorzaak lag de scheiding van koning Henry VIII van Engeland van zijn Spaanse vrouw Catherine van Aragon.

Engelse handelaars uit de Sherry producerende regio's van Jerez en Sanlúcar de Barrameda maar ook uit de regio van Málaga ontvluchtten Spanje uit vrees voor de Spaanse Inquisitie.

Na de nederlaag van de Spaanse Armada door Elizabeth I van England werd de slagkracht van de Spaanse marine grotendeels vernietigd en liep de Spaanse staatsschuld onder Felipe II verder op. Spanje werd meer afhankelijk van haar inkomen uit de kolonies en de export van wijn naar die kolonies. De opkomst van een wijnindustrie in Mexico, Peru, Chili en Argentinië waren een bedreiging voor het inkomen van Felipe II en hij kondigde wetten en decreten af die de opkomst van die wijnindustrie beletten of moeilijker maakten.

5. Van phylloxera (druifluis) tot op vandaag de dag

De zeventiende en de achttiende eeuw waren een periode van grote populariteit voor sommige Spaanse wijnen zoals Sherry, Malaga en Rioja wijn. Niettemin bleef de Spaanse wijnindustrie achter bij de andere Europese landen die wel de ontwikkelingen van de nieuwe industriële tijden volgden.

Een groot keerpunt kwam er in het midden van de negentiende eeuw toen de phylloxera (druifluis) epidemie de Europese maar vooral de Franse wijngaarden vernielde. Met het plotse tekort aan Franse wijn keerden veel landen zich voor hun bevoorrading naar Spanje en staken veel Franse wijnmakers de Pyreneeën over en zij vestigden zich in de Rioja, Navarra en Catalonië.

Zij brachten ook al hun kennis en productiemethoden met zich mee en een van hun vernieuwingen was de introductie van het eiken vat van 225 liter. Uiteindelijk bereikte de druifluis ook de Spaanse wijngebieden en zij hield huis in 1878 in Malaga en in de Rioja in 1901. De trage uitbreiding kwam grotendeels doordat de wijngebieden van elkaar gescheiden waren door de Meseta Central.


Tegen de tijd dat de Spaanse wijnindustrie vol getroffen werd door de schade die aangericht was door de druifluis was de remedie tegen het diertje gevonden. Deze remedie bestond er in dat men Amerikaanse enten gebruikte en die plaatste men aan de onderstam van de Europese wijnstokken. 

Aan het einde van de negentiende eeuw zagen we de opkomst van de Spaanse mousserende wijn met de ontwikkeling van de Cava in Catalonië. In de loop van de twintigste eeuw werd de Cava een ernstige rivaal voor de Champagne. Tijdens deze eeuw kwam er nog een burgerlijke en politieke omwenteling, inclusief een militaire dictatuur onder generaal Miguel Primo de Rivera. Een van zijn verwezenlijkingen was het begin van de Denominación de Origen (DO), een benamingsysteem dat het eerst werd gebruikt in de Rioja in 1926.

Tijdens de Spaanse Burgeroorlog werden wijngaarden doorheen Spanje verwaarloosd en werden er wijnhuizen vernield. Vooral Catalonië en Valencia werden hier hard getroffen.

De tweede Wereldoorlog sloot dan de Europese markt af voor de export van Spaanse wijn en dit was weer een slag voor de Spaanse economie.

Het duurde tot in de vijftiger jaren van de vorige eeuw dat de binnenlandse stabiliteit een betere periode inluidde voor de Spaanse wijnindustrie. Verschillende grote coöperaties werden opgericht en er werd een internationale markt gevonden voor de zogenaamde bulk wijnen die verkocht werden onder de naam Spaanse sauternes en Spaanse chablis.

In de jaren 60 van de vorige eeuw werd de sherry door de internationale wijnmarkt ontdekt en even later kwam er vraag naar de Rioja wijn. De dood in 1975 van Franco en de overgang naar de democratie brachten meer economische vrijheid voor de Spaanse wijnmakers en het creëerde een grotere binnenlandse markt door de opkomende Spaanse middenklasse. De late jaren 70 en de jaren 80 brachten meer periodes met zich mee van een modernisering van de Spaanse wijnproductie.

In 1986 werd Spanje dan lid van de Europese Gemeenschap en dat bracht economische hulp en assistentie met zich meer voor de landelijke wijnproducenten in vooral Galicië en La Mancha.

De jaren 90 brachten dan een wijdere acceptatie met zich mee van andere druivensoorten zoals de Cabernet Sauvignon en de Chardonnay.

In 1996 werd de wet op de land irrigatie versoepeld en dat gaf de wijnmakers een grotere controle over de velden en het gebied dat kon beplant worden. Vlug hierna werd de kwaliteit en de hoeveelheid van de betere Spaanse wijnen groter dan de gewone landwijnen en Spanje's reputatie op het gebied van wijn werd beter en beter zodat de Spaanse wijn steeds beter kon wedijveren met buitenlandse wijnen.

6. Geografie en klimaat

Een van de belangrijkste geografische invloeden op de Spaanse wijnbouw is de Meseta Central. Dit plateau bedekt het grootste deel van centraal Spanje. Vanop dit plateau vertrekken enkele van de belangrijkste Spaanse rivieren naar de zee en zij vormen het hart van de Spaanse wijnregio's.


Bij deze rivieren hebben we de oostwaarts vloeiende Ebro die door de Rioja en enkele Catalaanse wijngebieden loopt. De Duero stroomt naar het westen door de Spaanse Ribera del Duero regio voor hij de grens met Portugal oversteekt en in de Douro Vallei komt welke het hart is van de Porto wijn.

De rivier de Tajo stroomt door de La Mancha regio, de Guadalquivir stroomt richting de Atlantische Oceaan waar hij in het Sherry producerend dorp Sanlúcar de Barrameda de oceaan invloeit.

In aanvulling op de Meseta Central zijn er verschillende andere bergketens die we kennen als de cordilleras. Ook zij oefenen een invloed uit op verschillende Spaanse wijnregio¡s.

Onder deze ketens hebben wij het de Cantabrisch Gebergte die een uitloper is van de Pyreneeën en die de Rioja beschermen tegen teveel regen en de kilte van de westenwinden uit de Golf van Biskaje.

Het Cantabrisch Gebergte werkt als een regenscherm voor de kustregio's uit het Baskenland die een gemiddelde neerslag hebben van 1.500 mm terwijl de Rioja op ongeveer 100 km van de kust maar een gemiddelde neerslag heeft van 460 mm.

In Galicië, aan de noordwestelijke kust is er een gemiddelde neerslag van 990 mm maar aan de bergachtige grens met Castilië en León is dit maar 200mm.

Het klimaat wordt extremer naarmate men verder landinwaarts trekt in de richting van de Meseta Central en men heeft hier hete zomers met temperaturen rond de 40°C en met grote droogtes.

Veel regio's ontvangen minder dan 300 mm regen per jaar en de regenval gebeurt dan nog dikwijls door een grote plotse regenval in de lente en de herfst. Dikwijls gaat dit samen men plotse overstromingen. Tijdens de winters heeft men hier koude temperaturen die kunnen dalen tot −22 °C. 

In het zuidoosten, rond Valencia, is het klimaat gematigder met een sterke Mediterrane invloed.

In het zuiden, met de Sherry en Malaga regio's van Andalusië zijn de heetste regio's van Spanje. Noordelijk van de Sierra Nevada, in de vallei van de Guadalquivir, lopen de temperaturen in de zomer op 45°C.

Om zich aan te passen aan deze hoge temperaturen worden veel Spaanse wijngaarden aangelegd op de hoger gelegen gebieden en dat is hoger dan 610 m boven zeeniveau. Deze grote hoogte creëert een groot dagelijks temperatuurverschil met een lage nachtelijke temperatuur die toelaat dat de druiven hun zuurtegraad en kleur behouden. Regio's met lager gelegen wijngaarden, zoals langs de Middellandse Zee produceren druiven met een hoger alcoholgehalte en met een lagere zuurtegraad.

7. Classificatie

In 1932 creëerden de Spaanse wijnwetten het “Denominación de Origen (DO)” systeem en die wetgeving werd aangepast in 1970. De Spaanse wetgeving vertoont veel gelijkenissen met het Franse “Appellation d'origine contrôlée (AOC)” systeem, met het Portugese “Denominação de Origem Controlada (DOC) en met het Italiaanse “Denominazione di origine controllata (DOC)” systeem.

In 2009 waren er 77 kwaliteitswijn gebieden en daarnaast heeft men nu een tweede systeem ontwikkeld “Denominación de Origen Calificada (DOC of DOQ in het Catalaans) voor wijnen die in de richting van een kwaliteitswijn evolueren. Momenteel horen er twee regio's in deze categorie thuis, de Rioja en de Priorat. Elke DO heeft een regelgevend orgaan dat de kwaliteitsvereisten regelt, controleert en bewaakt.

Dit orgaan controleert echt alles, van de soort van druiven die mogen aangeplant worden, het maximum dat op een wijngaard mag geoogst worden, de minimum periode dat de wijn moet rijpen, en wat er op het etiket van een fles wijn moet staan.

Wijnhuizen die hun wijn op de markt willen brengen onder de DO of de DOC status moeten hun wijn ter beschikking stellen van het labo van het controleorgaan en aan een proefpaneel.

Wijnen die zijn toegelaten tot de DO/DOC status mogen het zegel van het controlerend orgaan afdrukken op het etiket van hun flessen wijn.

Na de aanvaarding van Spanje in de Europese Unie werd de Spaanse wijnwetten in overeenstemming gebracht met de andere Europese systemen.

Een ontwikkeling is het vijfdelig classificatiesysteem dat beheerd werd door elke autonome regio. Niet - autonome gebieden zijn regio's die elkaar overlappen met andere autonome regio's zoals Cava, Rioja en Jumilla. Zij worden beheerd door het Instituto Nacional de Denominaciones de Origen (INDO) dat in Madrid is gevestigd. De vijfdelige classificatie bestaat uit en beginnend vanaf het laagste.

  • Vino de Mesa (VdM) – Deze wijnen zijn gelijkaardig aan de meeste tafelwijnen en zij werden gemaakt van niet-geclassificeerde wijngaarden of van druiven die zijn vrijgegeven voor een “illegale “ mengeling met andere druiven. Men doet dit met de duurdere wijnsoorten om de productie onder controle te houden, m.a.w. de productie wordt niet te groot.
  • Vinos de la Tierra (VdlT) – Deze wijn is gelijkaardig aan het Frans systeem van de vin de pays. Dit zijn meestal wijnen die uit de grotere autonome regio's komen en op het etiket zal er een verwijzing staan naar de autonome regio zoals Andalucië, Castilla La Mancha of Levante.
  • Vino de Calidad Producido en Región Determinada (VCPRD) – Deze wijn is gelijkaardig aan het Franse Vin Délimité de Qualité Supérieure (VDQS) systeem en men beschouwd deze wijn als een opstap naar de DO status.
  • Denominación de Origen (Denominació d'Origen in het Catalaans - DO)- Dit niveau is voor de regio's met kwaliteitswijnen die onder controle staan van het overkoepelend controleorgaan. Dit orgaan is verantwoordelijk voor de marketing van de wijn. In 2005 was bijna twee derde van de wijngebieden in Spanje onder controle van dit controleorgaan.
  • Denominación de Origen Calificada (DOCa/DOQ - Denominació d'Origen Qualificada in het Catalaans)- Deze benoeming is gelijkaardig aan de Italiaanse Denominazione di Origine Controllata e Garantita (DOCG) benoeming. Deze benoeming is voorbehouden voor regio's die het bewijs kunnen leveren van een volgehouden kwaliteit en dit is een niveau hoger dan de Denominaciòn de Origen. Rioja was de eerste regio die deze benoeming mocht hebben en dat gebeurde in 1991. Later volgden de Priorat in 2003 en de Ribera del Duero in 2008.

Bijkomend is er de benoeming Denominación de Pago (DO de Pago) en deze wordt gebruikt voor individuele wijngaarden met een internationale reputatie. In 2009 waren er 9 wijngaarden die van deze benoeming mochten gebruik maken.

8. Spaanse etiketteringswetten

Spaanse wijnen krijgen dikwijls een etiket volgens de ouderdom van de wijn. Als er op het etiket “vino joven” ("jonge wijn") of “sin crianza” staat dan is de wijn jong of niet in contact geweest met houten vaten.

Afhankelijk van de producent zal het de bedoeling zijn dat deze wijn jong gedronken wordt maar zeker binnen het jaar. Anderen kunnen profiteren van een veroudering in de fles.

Voor het wijnjaar (vendimia of cosecha) dat op het etiket verschijnt moet een minimum van 85% van de druiven uit dat jaar komen. De drie meest voorkomende ouderdomsbeschrijvingen die gebruikt worden op het etiket van Spaanse wijn zijn Crianza, Reserva en Gran Reserva.

  • Crianza is rode wijn van 2 jaar oud met een minimum van 6 maanden in een eiken vat. Crianza witte en rosé wijn is minstens 1 jaar oud en is minstens 6 maand in contact met eik geweest.
  • Reserva is rode wijn van minsten 3 jaar oud waarvan minstens 1 jaar in een eiken vat. Reserva witte en rosé wijn is minstens 2 jaar oud en minstens 6 maanden in eik.
  • Gran Reserva is rode wijn van minstens 5 jaar oud waarvan minstens 18 maand in en eiken vat en minimum 36 maand in fles. Gran Reserva witte en rosé wijn is minstens 4 jaar oud waarvan minstens 6 maand in eik.

9. De Spaanse wijn regio's

Het grootste deel van de kwaliteitswijn regio's in Spanje hebben de benaming Denominaciones de Origen (gelijkaardig aan de Franse Appellations) en de wijn die ze produceren staat onder de controle van specifieke wetten.


In overeenkomst met de Europese Regelgeving 753/2002 zijn Spaanse wijnen verdeeld in twee categoriën die dan weer onderverdeeld zijn in sub-categoriën.

Vino de Calidad Producido en Región Determinada (VCPRD)

  • Denominación de Origen de Pago (DO de Pago): deze wijnregio's voldoen aan de hoogste kwaliteitsvoorwaarden met strikte geografische criteria die meestal geconcentreerd zijn op een enkele wijngaard met een internationale reputatie. Er zijn momenteel 9 wijngaarden met deze status.
  • Denominación de Origen Calificada (DOCa) (Denominació d'Origen Qualificada (DOQ) in het Catalaans): regio's met een bewezen beoordelingskader van constante kwaliteit. Er zijn maar 2 regio's met deze status: Rioja en Priorat.
  • Denominación de Origen (DO) (Denominació d'Origen in het Catalaans, Denominación de Orixe in het Galego en Jatorrizko Deitura in het Baskisch): gewone kwaliteitsvolle wijnregio's. Er zijn 66 wijnregio's in deze categorie.
  • Vino de Calidad con Indicación Geográfica. Een beginpunt voor regio's die willen opklimmen op de kwaliteitslijn. Er zijn twee regio's in deze categorie.

Vino de Mesa

  • Vino de la Tierra (VdlT) landwijnen die geen EU QWPSR status hebben maar ze mogen wel de naam van de regio gebruiken Er zijn 46 regio's met deze classificatie Vino de la Tierra regions in Spanje.
  • Vino de Mesa (Table Wine) is gemaakt van druiven uit meerdere regio's en op het etiket staat geen vermelding van jaartal of regio. Op het etiket staat er enkel een vermelding dat het een Spaans product is. De productie van dit soort wijn daalt van jaar tot jaar.

In 2006 is er een nieuwe Vino de la Tierra "super-regio" gecreëerd en die kreeg de naam mee van Viñedos de España. Deze categorie laat toe om wijnen te mengen van 11 verschillende Spaanse regio's. De benaming moet nog goedgekeurd worden door de Europese Gemeenschap maar de regionale regeringen van La Rioja en Castilla y León hebben bezwaar aangetekend.

10. Wijnbouw

De wijnbouw in Spanje heeft zich ontwikkeld in een aanpassing aan het gevarieerde van het klimaat in een regio. Het droge weer in grote delen van Spanje verminderd de dreiging van ziektes op de druiven zoals de valse meeldauw en de echte meeldauw maar het heeft een invloed op de ontwikkeling van de grauwe schimmel.

In deze delen van het land heeft de dreiging van droogte en de lage vruchtbaarheid van het land de wijnbouwers verplicht om hun wijnstokken ver uit elkaar te planten zodat de grond niet te snel uitgeput geraakt. Een wijdverbreid plantsysteem staat bekend onder de naam “marco real” en het betekend dat er 2,5 meter ruimte in alle richtingen is tussen de wijnstokken.

Deze gebieden, de meeste liggen in het zuiden en het centrum van het land, hebben een van de minste wijnstokken per hectare ter wereld, men gebruikt hier 900-1600 stokken per hectare. Dit is minder dan 1/8 van de aangeplante wijnstokken in Bordeaux en Bourgondië.

Na de droogteperiodes in 1994 en 1995 en nadat de oogst in deze jaren gekelderd was werd irrigatie populair. In 1996 werd de wetgeving aangepast en daardoor konden de wijnbouwers in alle regio's gaan irrigeren. In de provincie Toledo kwamen Australische wijnmakers helpen met de aanleg van een ondergronds druppelsysteem om de effecten van de uitdroging van de bodem tegen te gaan. Toen de irrigatie populairder werd kon men ook meer wijnstokken aanplanten en werd de opbrengst van de wijngaard hoger in een aantal regio's.

Traditioneel werden de druiven met de hand geoogst maar met de steeds verdergaande modernisering van de Spaanse wijnindustrie kwam ook dit op de helling en kwamen er machines voor de oogst van de druiven.

Vroeger werd er geoogst in de vroege ochtend omdat de wijnhuizen de druiven weigerden die in de namiddag werden aangeboden omdat ze te lang aan de hitte waren blootgesteld. Door  het gebruik van machines werkt men nu dikwijls tijdens de nacht.

11. Druivensoorten

Sommige bronnen schatten dat er in Spanje meer dan 600 druivenrassen zijn aangeplant maar 80% van de Spaanse wijnproductie komt van 20 druivensoorten. De meest gebruikte druif is de witte Airén. Deze druif wordt vooral in het centrum van het land gebruikt en gedurende vele jaren was zij ook de basis voor de Spaanse brandy. Wijnen van deze druif hebben een  alcoholgehalte tussen de 12 en de 14 graden en zij is vatbaar voor oxidatie. 

De Airén druif

De rode wijn druif Tempranillo is sinds 2004 de tweede meest populaire druif in Spanje voor de Garnacha. De Tempranillo staat ook bekend op Spaanse wijnetiketten onder een aantal synoniemen zoals Cencibel, Tinto Fino en Ull de Llebre. 

Zowel de Tempranillo als de Garnacha druif worden gebruikt om een rode wijn te maken met een volle body die gebruikt wordt in de Rioja, Ribera del Duero en de Penedès terwijl de Garnacha de belangrijkste druif is in de Priorat regio. In de regio Levante zijn de Monastrell en de Bobal de belangrijkste druif waarvan men vooral donkere rode wijnen en droge rosé wijnen maakt.

In het noordwesten van Spanje zijn de witte wijn variëteiten Albariño en Verdejo populaire aanplantingen in de Rías Baixas en in Rueda.

In de Cava producerende regio's van Catalonië en in andere delen van Spanje zijn de populairste druivenrassen de Macabeo, Parellada en de Xarel·lo. Deze druiven worden gebruikt zowel voor mousserende als gewone witte wijn te maken.

In de zuidelijke Sherry en Malaga producerende regio's van Andalucië zijn de populairste druivenrassen de Palomino en de Pedro Ximénez.

Nu de Spaanse wijnindustrie steeds moderner wordt worden er nu ook internationale druivenrassen gebruikt zoals de Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Syrah, Merlot en de Sauvignon blanc.

Andere populaire Spaanse druivenrassen zijn de Cariñena, Godello, Graciano, Mencia, Loureira, en de Treixadura.

12. Wijn maken

In Spanje spreken wijnmakers meer over "wijn maken" in de plaats van "wijn produceren" en dit typeert de Spaanse filosofie van wijn maken. Dit gaat terug tot hun opvatting dat een wijnmaker meer een verzorger van zijn druiven en zijn wijn is dan dat hij een producent is.

Gedurende een lange tijd was het wijn maken in Spanje iets zeer rustiek en diep geworteld in de traditie. Dit hield bij bepaalde wijnen een oordeelkundig gebruik van eik in en dat was inclusief de witte wijnen die soms twintig jaar in het vat bleven. Dit zorgde voor duidelijk herkenbare smaken die internationaal geassocieerd werden met regio's zoals de Rioja.

In de negentiende eeuw hadden wijnmakers negatieve opvattingen over het Spaanse wijn maken. Richard Ford schreef reeds in 1846 dat de Spanjaarden hun wijn maakten op een “onwetenschappelijke en roekeloze manier”.

Cyrus Redding schreef dan weer in zijn boek “History and Description of Modern wines” dat de Spanjaarden de druiven op een ruwe manier behandelden. Een deel van de kritiek kwam door de traditionele manier waarop men hier wijn maakte. Het pletten van de druiven en de fermentatie gebeurde in aardewerken potten die men tinajas noemde.

Later werd de wijn opgeslagen in houten vaten of in varkens lederen zakken de binnenin met hars bestreken waren en die men cueros noemde.

In het warmere klimaat en in de gebieden met een lagere hoogte kreeg men wijnen met een hoog alcoholgehalte en met een laag zuurgehalte. De standaard techniek om deze wijnen te verbeteren was de toevoeging van witte wijn druiven die de zuurtegraad verbeteren maar die ook de fruitsmaak te niet deden.

De komst van de temperatuur gecontroleerde roestvrij stalen tanks veranderde het wijn maken in de hete regio's zoals Andalusië radicaal. La Mancha en de Levante lieten hun wijnmakers toe om frissere en fruitige witte wijnen te maken.

Een aantal wijnmakers ging zich in de jaren 90 op deze wijnen richten maar in dezelfde periode kwam er terug een opkomst in het maken van de oude traditionele wijnen. Het gebruik van eik had een lange traditie in het Spaanse wijn maken en het was in gebruik eeuwen voordat de Fransen het 225 liter vat introduceerden.

Langzaam aan begonnen de Spaanse wijnmakers in de late negentiende en de vroege twintigste eeuw over te schakelen naar de goedkopere en met een sterkere smaak Amerikaanse eik.

Wijnmakers in regio's zoals de Rioja vonden dat vooral de Tempranillo druif goed samen ging met de Amerikaanse eik.

In de jaren negentig gingen meer wijnmakers terug de Franse eik gebruiken en sommige producenten gebruiken een combinatie van de Amerikaanse en de Franse eik.

Wijnen met een classificatie Denominación de Origen (DO) vereisen een minimum periode dat de wijn in een eiken vat rust en die periode staat op het etiket. De Spaanse traditie om wijn te laten rusten in een vat of in een fles laat toe om Spaanse wijn direct te drinken eenmaal ze op de markt zijn.

13. Sherry

Sherry is een versterkte wijn uit het zuiden van Spanje rond de steden Jerez, Sanlúcar de Barrameda en El Puerto de Santa María. In de jaren negentig beperkte de Europese Gemeenschap het gebruik van de naam Sherry, het gebruik van de naam was vanaf dan voorbehouden voor de regio.


Sherry is meestal gemaakt van de Palomino druif, 95% van de aanplantingen in de regio is voor de Palomino druif maar men gebruikt ook Moscatel en Pedro Ximenez. Terwijl de wijn in het vat rijpt voegt men een natuurlijke gist uit de streek toe, deze gist staat bekend als flor. Deze gist laat toe dat er zich verschillende soorten sherry ontwikkelen en onderscheiden. 

De flor heeft verse wijn nodig om te overleven en hij wordt toegevoegd door een hevelsysteem dat tevens de wijnen van verschillende ouderdom mengt. Palomino wijn zelf geeft een wijn van rond de 12%. Sherry producenten voegen dan brandy toe om het alcoholgehalte te verhogen en om de gist te doden.

Sherry is onderverdeeld in een aantal categorieën:

  • Fino Sherry is een zeer lichte en delicate Sherry. Deze wijnen worden gekenmerkt door de gist en ze hebben meestal tussen de 15 en 18% alcohol.
  • Manzanilla Sherry komt uit het Sanlucar district aan de kust. De zeelucht laat de Sherry een ziltige smaak ontwikkelen. De wijnen bevatten ook flor en men gebruikt hetzelfde productieproces als bij de fino maar de klimaatvoorwaarden zijn hier anders. Hij bevat tussen de 15 en 19% alcohol.
  • Amontillado Sherry is gelijkaardig aan Fino maar hij bevat minder flor. Hij is donkerder van kleur en droger van smaak dan fino. Hij bevat tussen de 16 en 22% alcohol.
  • Oloroso Sherry is voller van smaak en donkerder van kleur. Hij bevat meer suiker en hij is meer versterkt. Zijn alcoholgehalte ligt tussen de 17 en 22% alcohol.
  • Cream Sherry heeft een rijke, volle smaak en hij is een goede dessertwijn. Hij bevat tussen de 15,5 en 22% alcohol.
  • Pedro Ximénez Sherry heeft een volle rijke smaak en het is een populaire dessertwijn. Hij is gemaakt van de rozijnen van de Pedro Ximenez druif die in de zon gedroogd zijn. Hij bevat ongeveer 18% alcohol.
  • Palo Cortado Sherry is zeer zeldzaam. Het is een Oloroso wijn die verouderd is op een natuurlijke manier zonder menselijke tussenkomst. Hij bevat tussen de 17 en 22% alcohol.

14. Cava

Cava is een Spaanse mousserende wijn die gemaakt wordt op dezelfde traditionele manier als de Franse champagne. De definitie van Cava is “Vino Espumoso de Calidad Producido en una Región Determinada (VECPRD)”. Hij is de ontstaan in de negentiende eeuw in de Catalaanse regio in het Codorníu Wijnhuis. 

De wijn stond oorspronkelijk bekend onder de naam “Champaña” tot de Spaanse producenten in 1970 besloten om hun wijn "Cava" (kelder) te noemen. Dit was een verwijzing naar de ondergrondse kelders waarin de wijn fermenteerde en verouderde in de fles.

De vroege Cava wijnmakers werden in de negentiende eeuw geholpen door de phylloxera epidemie die de vernietiging en de ontworteling van de wijngaarden betekende die aangeplant waren met rode druiven.

Geïnspireerd door het succes van van de Champagne hebben Codorníu en anderen de getroffen wijnbouwers aangemoedigd om op hun percelen witte druiven aan te planten zoals de Macabeo, Parellada en Xarel·lo. Deze druiven zijn de belangrijkste druiven voor de Cava productie alhoewel sommige producenten nu experimenteren met de Champagne druiven zoals de Chardonnay en de Pinot noir.

Zolang de Cava bestaat was de productie ervan niet geregeld of opgenomen in een bepaalde regio van de Denominación de Origen (DO) maar er waren enkel regels voor het gebruik van de druiven en de wijze van produceren. 

Na de opname in 1986 van Spanje in de Europese Unie werden er pogingen ondernomen om bepaalde gebieden te voorzien voor de productie van Cava. Vandaag is het gebruik van de naan "Cava" voorbehouden voor wijnen die geproduceerd worden in Catalonië, Aragon, Castilië en León, Valencia, Extremadura, Navarra, Baskenland en de Rioja. 

Ongeveer 95% van de Spaanse Cava productie komt uit Catalonië en dan vooral uit het dorp Sant Sadurní d'Anoia wat de thuis is voor de grootste Spaanse Cava huizen.