Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De verzameling rotskunst in het Middellandse Zeebekken


  1. Algemeen
  2. Karakteristieken
  3. De vindplaatsen
  4. Lijst van de beschermde vindplaatsen

1. Algemeen

De verzameling rotskunst in het Middellandse Zeebekken op het Iberische schiereiland is een goede aanwinst voor het Werelderfgoed van de Unesco. De opname op de Werelderfgoedlijst gebeurde in 1998.


Het betreft een verzameling vindplaatsen van rotskunst in het oostelijk deel van Spanje. Deze streek heeft het grootste aantal van dergelijke vindplaatsen van deze kunstvorm in Europa.

De naam is een verwijzing naar het bekken van de Middellandse Zee en een groot aantal vindplaatsen liggen inderdaad aan zee maar er zijn ook een groot aantal vindplaatsen in het binnenland zoals in Aragón of in Castilla-La Mancha.

Deze kunst was min of meer een tijdgenoot van de neolithische kunstvorm, beide dateren min of meer van 10.000 jaar voor Christus. Deze kunst bleef populair tot aan de verschijning van de eerste objecten in koper (Chalcolithische periode) rond 4.500 voor Christus.

De expressie die in de dorpen met landbouwers en vee telers gebruikt werd was radicaal anders dan de expressie die gebruikt werd door de groepen jagers en krijgers die hier rondtrokken.

Deze kunstvorm werd voor de eerste maal ontdekt in Teruel in 1903. Juan Cabre was de eerste die deze kunst bestudeerde en die hem omschreef als een paleolithische regionale kunstvorm.  Later werd het beschouwd als een parallelle kunstvorm door de schilderingen van paleolithische groepen die in grotten werden gevonden.  In dit geval zou het vermoedelijk kunnen gaan over een groep die van oorsprong afkomstig is uit Noord-Afrika.

Beltrán was de eerste om het begin van deze kunstvorm te situeren in epipaleolitische of mesolitische groepen. Ripio maakte een nieuw chronologisch schema en men verdeelde deze kunstvorm in vier opeenvolgende fases: naturalistisch, gestileerd statisch, gestileerd dynamisch en de laatste fase de schematische overgang.

2. Karakteristieken

Men denkt dat de Levantijnse kunst voornamelijk wordt uitgedrukt in schilderingen, zijn focus is het leven van de mens dat weergegeven wordt in zijn meest eenvoudige vorm. In deze schilderingen is er geen enkele vorm van hiërarchie aanwezig. Men ziet de intentie van de schilder om de delen van zijn schildering in een plaats te leggen. Een duidelijk voorbeeld van deze kunst is te vinden in het werk “De dansers van Cogul”.

In de paleolithische kunst is de menselijke figuur schaars gebruikt maar in de Levantijnse kunst verwerft hij een grote belangrijkheid.

Deze vorm kan men met een zekere regelmaat zien en dan nog als het hoofd thema van de schildering. Wanneer er in dezelfde schildering afbeeldingen gebruikt worden van dieren en mensen dan is het de menselijke figuur die loopt en rechtop staat.

Er zijn schilderingen van mensen die taken uitvoeren die in deze periode gewoon waren zoals: de jacht, de dans, het gevecht, landbouw activiteiten, het temmen van dieren, het  verzamelen van honing enz.

In de afbeelding van het menselijk lichaam bestaan er afbeeldingen van het menselijk hoofd en die hebben zekere karakteristieken. Er bestaan afbeeldingen van menselijke figuren die halfnaakt weergegeven zijn, soms is de borst ontbloot en soms draagt de figuur een soort broek. Soms is de afbeelding er een met seksuele handelingen en en zijn afbeeldingen gevonden van een fallus.

De gereedschappen die op de schilderingen staan zijn pijlen, palen, pijlkokers en zakken. Deze gereedschappen worden altijd samen met een menselijke figuur afgebeeld.

Er zijn zeer weinig afbeeldingen van de vegetatie gebruikt in de Levantijnse kunst.

Afbeeldingen van dieren zijn wel regelmatig gebruikt en dan zijn het meestal afbeeldingen van  herten, geiten (dat is het meest voorkomende dier in de schilderingen) en runderen. Zij worden alleen of in groepen afgebeeld.

Uitzonderlijk worden er hondachtigen afgebeeld en als ze op een schildering afgebeeld worden is het in een jacht tafereel.

3. De vindplaatsen

De plaatsen waar de rotskunst gevonden is gaan vanaf de Pyreneeën tot in Andalusië en het zijn de autonome gebieden Catalonië, Aragón, Castilla-La Mancha, Murcia, De Comunidad Valenciana en Andalusië. Deze vindplaatsen werden al op de lijst van Belangrijk Cultureel Belang opgenomen in 1985.

Een van de plaatsen waar er rotskunst gevonden is en die in een zeer goede staat verkeerd is in Ulldecona, in de provincie Tarragona. In Ulldecona is ook de grootste vindplaats van deze kunst in Catalonië. 


Ze zijn meestal te vinden op rotsachtige plaatsen die beschermd zijn door een overhangende rotsmassa. Grotten met weinig diepte waardoor de zon, het licht en de regen gemakkelijk kan doordringen bevatten geen schilderingen.

In het algemeen zijn veel van de vindplaatsen in een niet zo goede staat van bewaring.

4. Lijst van de beschermde vindplaatsen

Het betreft een verzameling van 727 rotsachtige schuilplaatsen, grotten, hutten en ravijnen (volgens de lijst van de Unesco) waarin men men afbeeldingen kan vinden met geometrische figuren of met taferelen van de jacht, de oogst, dansen of oorlog, inclusief afbeeldingen van mensen en dieren.

De vindplaatsen bestrijken 16 provincies en 6 autonome gemeenschappen:

Communiteit Valencia: 301 plaatsen
Provincie Alicante: 130 plaatsen.
Provincie Castellón: 102 plaatsen.
Provincie Valencia: 69 plaatsen.

Aragón: 132 plaatsen.
Provincie Teruel: 67 plaatsen.
Provincie Huesca: 47 plaatsen.
Provincie Zaragoza: 18 plaatsen.

Castilla-La Mancha: 93 plaatsen.
Provincie Albacete: 79 plaatsen.
Provincie Cuenca: 12 plaatsen.
Provincie Guadalajara: 2 plaatsen.

Región de Murcia: 72 plaatsen.

Andalucía: 69 plaatsen.
Provincie Jaén: 42 plaatsen.
Provincie Almería: 25 plaatsen
Provincie Granada: 2 plaatsen.

Catalonië: 60 plaatsen.
Provincie Tarragona: 39 plaatsen.
Provincie Lérida: 16 plaatsen.
Provincie Barcelona: 5 plaatsen.

De Commissie Cultuur van het parlement van Andalusië heeft tijdens zitting van 25 mei 2006 beslist om een aanvraag te doen om ook de vindplaatsen van de rotskunst uit de provincies Málaga en Cádiz op te nemen op de lijst van het werelderfgoed van de Unesco.

Om hier op deze site al deze vindplaatsen te bespreken is er te weinig ruimte en tijd en daarom heb ik hierna de site vermeld waarde totale 727 vindplaatsen staan.  Er is ook geen bespreking van de plaatsen, enkel een vermelding en de exacte plaats waar men ze kan vinden.

De volledige lijst staat op de site van de Unesco.