Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De lammergier


  1. Algemeen
  2. Beschrijving
  3. Leefgebied
  4. Bescherming
  5. Legendes
  6. De situatie in Spanje

1. Algemeen

De lammergier (Gypaetus barbatus)  broed op steile rotsen in Zuidelijk-Europa, Afrika, India en Tibet. Het vrouwtje legt een of twee eieren in midden winter en de eieren komen uit in het begin van de lente. 

De lammergier werd onlangs terug naar de Alpen gebracht maar hij blijft een van de zeldzaamste roofvogels van Europa.

Zoals veel gieren is hij een aaseter, zijn voedsel bestaat meestal uit karkassen van dode dieren. Hij laat echter het rottende vlees liggen en dan eet hij enkel het beenmerg, trouwens 90 % van zijn voedsel bestaat uit beenmerg.

Typisch voor deze vogel is dat hij grote beenderen van op een grootte hoogte laat neervallen zodat het been in kleinere stukken openbreekt. Zijn Spaanse naam quebrantahuesos (been brekers) verwijst hiernaar.

Levende schildpadden ondergaan dikwijls hetzelfde lot. De lokale bevolking beschuldigd de lammergier ervan om mensen van kliffen te laten vallen maar het is waarschijnlijker dat het eerder onvoorzichtige mensen zijn die van de kliffen vallen.

2. Beschrijving

In tegenstelling met de meeste andere gieren heeft de lammergier geen kaal hoofd. Deze enorme vogel is 95 tot 125 cm groot en heeft een spanwijdte van 235 tot 280 cm. Zijn gewicht is tussen de 5 en de 7 kg.

Een volwassen vogel heeft een bruin-gele kop en lichaam, Hij wrijft modder aan zijn kin, borst en aan de veren op zijn poten waardoor deze delen soms een roestkleur hebben. Het verhaal gaat dat hoe roder de veren zijn hoe heviger de vogel is. De veren aan de staart en de vleugels zijn grijs. De jonge vogels zijn helemaal donker en het duurt 5 jaar voor zij volwassen zijn.

De lammergier is over het algemeen een stille vogel, enkel in de broed periode heeft hij schrille fluittonen. In gevangenschap kan hij 40 jaar worden.

3. Leefgebied

De lammergier leeft enkel in bergstreken, bij voorkeur op een hoogte tussen de 500 en de 4.000 meter. De broed periode gaat van midden december tot midden februari, er komen 1 of 2 eieren waarop de vogels tussen de 53 en de 58 dagen broeden. De jonge vogels blijven tussen de 106 en de 130 dagen in het nest voordat zij uitvliegen.


4. Bescherming

In Europa is deze vogel een bedreigde soort, maar in Azië en Afrika is hij dat helemaal niet. Op de lijst van Birdlife International staat hij als niet bedreigd, alhoewel er tekenen zijn van een vermindering in aantal.

5. Legendes

Volgens een legende is de Griekse toneelschrijver Aeschylus gedood door een schildpad die uit de lucht neerviel. De vogel (lammergier) dacht dat het kale hoofd van Aeschylus een rots was waarop hij de schildpad kon neergooien.

In de Iraanse mythologie denkt men bij het zien van deze vogel aan geluk en voorspoed.

6. De situatie in Spanje

Lammergieren of quebrantahuesos zoals zijn Spaanse naam is, zijn de grootste roofvogels in Europa. Hij is hier tevens de zeldzaamste vogel maar van de Europse populatie leeft er 70 % in de Aragonese Pyreneeën.

Er leven ongeveer 80 paren in de Pyreneeën en daarvan leven er de meeste in Aragón. Dit aantal neemt nu toe, in 1988 waren er 40 paren en dat is toegenomen tot 80 paren in 2004. Dit is wel iets te optimistisch voorgesteld want deze populatie heeft een laag genetisch verschil waardoor het probleem van inteelt opduikt.

Het grootste gevaar voor deze vogels is vergiftiging, 42 % van de onnatuurlijke sterfte van de lammergieren (20 exemplaren zijn bekend) is te wijten aan vergiftiging. De populatie lammergieren was gedecimeerd in de twintigste eeuw, vooral door vergiftiging en dit was te wijten aan het wijd verspreide geloof dat de vogels lammeren zouden roven.

De laatste jaren is de lammergier uitgebroken uit zijn bolwerk in de Pyreneeën en hij is reeds gezien in de Picos de Europa en de Sistema Central na een afwezigheid van 50 jaar. Studies hebben uitgewezen dat in natuurlijke omstandigheden de lammergieren 150 jaar zullen nodig hebben om in de ganse bergketen van Cantabrië en de bergen in het Baskenland te kunnen terug keren. Daarom moet er meer hulp komen van de mensen om hen te helpen in hun terugkeer naar hun natuurlijke gebieden.

Een koppel lammergieren is terug in de Picos de Europa verschenen na een afwezigheid van 50 jaar. Volgens Geraldo Báguena van de Fundación para la Conservación del Quebrantahuesos (FCQ) zijn dit 2 volwassen exemplaren die gezien zijn in het nationale park op verschillende plaatsen. Dit zou er kunnen op wijzen dat het een permanente aanwezigheid betreft.

Men denkt dat het zowel een mannetje als een vrouwtje betreft omdat het onwaarschijnlijk is dat twee exemplaren van hetzelfde geslacht mekaar zolang zouden dulden.

Jongere exemplaren werden al wel meermaals gezien in de Picos, 38 maal in de laatste 3 jaar om juist te zijn, maar het is de eerste maal dat er volwassen exemplaren zolang ter plaatse blijven.

De volwassen vogels werden gezien naast de levensgrote modellen van lammergieren die de FCQ geplaatst had en zo lijkt het een succesvolle operatie geweest te zijn. Het is in alle geval een grote aanmoediging voor het plan om hier lammergieren los te laten. Deze vogels werden gekweekt uit gevonden eieren in de Pyreneeën en ondertussen zijn in 2007 de eerste vogels losgelaten in het nationaal park.

Momenteel loopt er ook een programma om lammergieren terug te brengen naar Andalusië in de Sierra de Cazorla waar de laatste vogels werden gezien in 1986.