Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

Het Feest van San Juan


  1. Algemeen
  2. Discussie over de datum
  3. De vieringen in Spanje

1. Algemeen

Het Midzomerfeest van San Juan of de Nacht van San Juan is een christelijk feest maar van oorsprong was het een heidens feest waarop men brandstapels of vuurtjes aanstak. Men vierde hier op 21 juni de langste dag en als hoogtepunt ontstak men een brandstapel.

Het doel van dit feest is “om meer kracht aan de zon te geven” die vanaf nu steeds zwakker zal worden doordat de dagen steeds korter worden. Symbolisch heeft het vuur ook een “zuiverende” functie op de mensen die het vuur hebben gezien. Deze viering gaat door op een aantal plaatsen in Europa waar het telkens een eigen naam heeft.

Deze plaatsen zijn Spanje, Portugal (Fogueiras de São João), Noorwegen (Jonsok), Denemarken (Sankthans), Zweden (Midsommar), Finland (Juhannus), Estland (Jaanipäev) en Groot-Brittannië (Midsummer). Maar ook buiten Europa kent men dit feest en zo zijn er in Latijns-Amerika ook feesten in Argentinië, Brazilië (Festas Juninas), Bolivia, Chili, Ecuador, Paraguay, Peru, Puerto Rico en Venezuela.

Op veel plaatsen bestaat er geen twijfel over dat de huidige vieringen een direct verband hebben met de vieringen die in de oudheid gehouden werden voor de zomerzonnewende. Ze werden beïnvloed door de pre-christelijke rites of gewoon door de natuurrituelen. Maar op andere plaatsen, bv Spanje en Portugal is er een verband tussen de vieringen voor de zomerzonnewende die plaats vinden op 21 juni en de vieringen voor San Juan op 23 juni.

Dit verband is gelegd door de datums, de tradities en de gewoontes. We zien hier duidelijke gemeenschappelijke elementen zoals de brandstapels in de straten en op de pleinen waar de bevolking samenkomt met vrienden en familie.

2. Discussie over de datum

In een aantal plaatsen waar de viering aansluit bij de viering van San Juan op 23 juni en niet bij de astronomische gebeurtenis van de zomerzonnewende op 21-22 juni bestaat er een dispuut over de “echte” nacht van San Juan. Men lost dit op een aantal plaatsen dan weer simpel op, men viert gewoon de twee nachten.

3. De vieringen in Spanje

Andalusië

In een aantal steden in de provincie Cádiz verbrand men de lappenpoppen met de naam Juanillos. Soms steekt men vuurwerk af en houdt men op straat dansfeesten.

In Isla Cristina en in andere kustplaatsen van de provincie Huelva gaat dit feest door onder de naam Vreugdevuren van San Juan.

In Almería is de dag voor de Nacht van San Juan een lokale feestdag en zoals in Málaga is het een zeer populair feest met “moragas” en vreugdevuren op het strand en het gaat de ganse nacht door. Het is ook een traditie geworden om 's nachts in zee te gaan zwemmen. In Málaga heeft men ook de lappenpoppen maar hier noemt men ze Júas.

Het Feest van het Water en de Ham, dat doorgaat op 24 juni viert men in Lanjarón (Granada) en het gaat alle jaren door op het einde van de week die het dichtst bij 24 juni valt en het feest duurt ongeveer 5 à 6 dagen. De Waterweg gaat door om middernacht van San Juan tot 1 uur en de inwoners en bezoekers lopen door de straten. Men gebruikt emmers, waterpistolen, waterslangen om elkaar nat te spuiten en bewoners van de straten waar men door loopt gooien water op de lopers.

In Motril zijn er vreugdevuren op de stranden en is het toegelaten om op het strand te kamperen. Men kan hier 3 wensen op papier neerschrijven en ze in het vuur gooien.  Verder kan men drie negatieve zaken in zee werpen. De vrouwen wassen hun gezicht met zeewater en ze gebruiken rozenblaadjes om de rest van het jaar er mooi uit te zien.

In Algeciras gaat het feest op 23 juni om middernacht op het strand door en hier heten de lappenpoppen “Juanillos”.  Zij worden op de stranden van El Rinconcillo en Getares in brand gestoken.

Ook in La Línea de la Concepción heeft men "Juanillos". Het feest gaat door op de stranden van San Bernardo en Atunara waar duizenden mensen samenkomen en waar men de vuren kan zien branden. De meest avontuurlijken wagen zich aan een nachtelijke zwempartij.

Aragón

In Aragón branden de vreugdevuren in tal van plaatsen maar de meeste vuren branden in de hoofdstad, Zaragoza.

Asturië

In Asturië heet dit feest de "Nueche de San Xuan" en daar branden de "les fogueres". Het beroemdste vreugdevuur is dat van Mieres dat doorgaat op de Plaza del Ayuntamiento van dezelfde stad.

Dan hebben we nog het feest in Langreo dat doorgaat in de wijk Sama en hier staat het vreugdevuur in het midden van de rivier de Nalón, dit feest gaat door in de gemeente Corvera. Hier gaat ook de Nueche Celta (Keltische Nacht) door, een concert met een aantal volksmuziekgroepen.

Zo staan er ook nog grote vreugdevuren op het strand Poniente in Gijón en op de Plaza de la Catedral in Oviedo. Deze feesten worden opgeluisterd door muziekgroepen en het gaat gepaard met het drinken van de typische drank van Asturië, de cider.

In Asturië viert men niet alleen de zonnecultus maar er is ook een cultus rond het water. Tijdens de nacht van San Juan, om twaalf uur, gaat de bevolking in het water van de fonteinen, rivieren en stranden in de overtuiging dat op deze nacht de velden, bergen, rivieren en bronnen gezegend worden en dat het water gezondheid en bescherming tegen ziekten zal brengen.

De Balearen

Op Menorca is het een traditie die sinds de veertiende eeuw in Ciudadela gevierd wordt. Tijdens de zomer zijn er gelijkaardige feesten en de hoofdpersoon is het paard. De ruiters of de caixers, gekleed in wit en zwart rijden op de rug van hun paard door de straten van het dorp totdat zij eenmaal ze allemaal verzameld zijn en na de mis beginnen zij met de viering van een traditionele jaleo.

Tijdens dit feest rijden de rijders naar de plaza del Pueblo en terwijl ze de menigte passeren tonen zij hun vaardigheden. De paarden springen op het ritme van de typische feestliedjes en dan vooral op een lied dat hier in de streek zeer bekend is.

De populaire drank tijdens dit feest is een mengeling van Gin van Menorca met limonade.

Op Mallorca, Formentera en Ibiza worden grote vreugdevuren ontstoken en de feestvierders luisteren en dansen op de muziek. Het magische uur is twaalf uur, het moment van het reinigingsritueel door middel van het vuur.

De Canarische Eilanden

Dit feest gaat op de ganse archipel door tijdens de nacht van 23 en de ochtend van 24 juni. Het is op Gran Canaria een traditie en dan vooral in Las Palmas de Gran Canaria omdat de stad op deze dag in 1478 gesticht werd.

In Punta del Hidalgo, opTenerife, viert men het feest van San Juan (hier noemt men dat San Juanito). Voor het donker neemt een groep jongeren het beeld van de heilige van het dorp uit de kerk en brengt dit naar een plaats aan de oever van de zee en dat noemt men "el Güigo".

Vergezelt van een groep plaatselijke straatzangers gaat men op een pelgrimstocht. Hier ontsteekt men dan de feestvuren.

Ook in Puerto de la Cruz viert men de nacht van San Juan. Volgens de traditie ontsteekt men op het strand de vreugdevuren maar er is een mengeling met iets anders. Men versiert de typische kranen (openbare fonteinen) met plantaardige elementen zoals fruit, groenten, palmen, en bloemen. Sinds vele jaren gaat er op het Playa Jardín een viering door met een concert vooraf gegaan door een vuurwerk.

Cantabrië

In Cantabrië voert men nog steeds de voorouderlijke praktijken uit die bij deze magische nacht horen. Springen over de vuren en daaromheen dansen om daarna met het vuur naar de velden te trekken om deze velden te zuiveren.

Het is een nacht waarin men de legendes van de Berg vertelt die zich hier vertonen als “Caballucos del Diablo”. Deze legendes verstrekken deze personages de bevoegdheid om het feest voor de dansers te verstoren die zich aan het vuur verzamelen.

Het zijn drie gevleugelde paarden die op een snelle onstuimige manier door de lucht bewegen, ondertussen verschrikkelijk brullend en iedereen die zij zien laten schrikken. Zij vliegen door de lucht maar zij verdwijnen later in de nachtelijke mist. Uit hun bek komen steekvlammen en zij veroorzaken chaos en vernieling.

Er is maar een oplossing om te voorkomen dat de paarden op iemand vallen en om te vermijden dat men een gans jaar ongeluk heeft en dat is een klavertje vier.

Deze plant wordt dus gretig gezocht maar er is een probleem, er zijn er gewoon veel te weinig klavertjes vier. Als u de kostbare amulet bezit dan kan men buiten gaan en genieten van het feest zonder schrik te hebben. In Cantabrië worden de Feesten van San Juan nog gevierd in Los Corrales de Buelna en in San Juan de la Canal.

Castilië en León

In de regio Castilië en León zijn er belangrijke Feesten van San Juan in San Juan en San Pedro van León, de Fiestas de San Juan o de la Madre de Dios in Soria dat op de lijst staat van Internationaal Toeristisch Belang.

In Burgos viert men de feesten van San Pedro y San Pablo en dat zijn hier de belangrijkste feesten.

De provincie León is diep geworteld in de legende van de Betovering (leyenda de la Encantada), een legende die in León bekend staat als “la Xana” en dat wordt vooral in de bergzones van de regio gevierd. In een aantal gemeentes van de provincie viert men tijdens de nacht een andere legende en dat is de Magische Nacht van Balboa (Noche Mágica de Balboa).

In de provincie Salamanca zijn er populaire feesten met stieren in Navasfrias en Robleda.

In de provincie Palencia, in de gemeente Velilla del Río Carrión, viert men 23 juni met een traditionele brandstapel volgens de oude Keltische rites van het vuur.

In Zamora, viert men het feest van San Pedro samen met de jaarmarkt van de Look en de jaarmarkt van de Keramiek.

In Segovia viert men ook de Feesten van San Juan en San Pedro.

Valladolid heeft een grote traditie van de nacht van San Juan en die gaan door op het strand van de moerbeibomen: Hier komen de mensen samen en ontsteekt men de vuren. Tijdens het feest gaan er tal van concerten door en staan er tal van eetkraampjes.

Castilië La Mancha

In Albacete viert men de dagen voor 24 juni het feest van San Juan Bautista, de patroonheilige van Albacete en gaan de feesten ter zijner ere door. Naast het feest zijn er tal van activiteiten op cultureel, sportief en recreatief gebied voorzien.

Het punt waarop alle feesten samenkomen is de vooravond van 24 juni, de nacht van San Juan (23 en 24 juni). Deze nacht is er een optocht met fakkels en die gaat van het stadhuis naar de plaatsen van de feesten. Daar steekt men de brandstapel van San Juan aan. Daarna is er een groot vuurwerk en gaat het feest door op het feestterrein.

Tot slot is er op 24 juni een bedevaart waarmee men San Juan verplaatst vanaf de kathedraal naar het Park van het Feest van de Boom (Parque de la Fiesta del Árbol).

Catalonië

In Catalonië wordt het Revetlla de Sant Joan , de Nit del Foc, de Nit de les Bruixes of de Nit del Ros gevierd.

Hier vinden we de Canigó, die afdaalt naar honderden dorpen om er de brandstapels aan te steken. Ook worden de brandstapels ontstoken in tal van gemeentes in de Pyreneeën en de feesten van San Juan de Ciutadella, met de paarden als de hoofdrolspelers.

Comunidad Valenciana

De vreugdevuren van San Juan in Alicante
De Vreugdevuren van San Juan zijn de officiële feesten van de stad Alicante en ze zijn opgenomen op de lijst van Internationaal Toeristisch Belang. De oorsprong van de vuren zijn van lang geleden maar in 1928 krijgen de feesten hun huidige vorm.

De belangrijkste drijvende kracht achter deze feesten was José María Py, een man die geboren was in Cadiz, die nadat hij vijfentwintig jaar in Valencia gewoond had naar Alicante verhuisd was en het feest er uitbouwde in de stijl van de fallas in Valencia.

Met de aankondiging, die plaats vindt de vrijdag voor de “plantà”, beginnen de festiviteiten. Van 17 tot 20 juni plaatst men de “vreugdevuren” en dat worden monumentale kunstwerken van hout, karton, kurk en verf en zo krijgen ze een diepgaande satirische betekenis. Vier dagen later, na de verbranding schiet men een vuurwerk af vanaf de berg, Benacantil, aan het Castillo de Santa Bárbara, en dit vuurwerk is zichtbaar vanaf praktisch elk punt in de stad. Elk vreugdevuur staat voor een straat of wijk van de stad.

Tijdens de feesten is er een uitgebreid programma met parades, optochten, ruiterstoeten, het aanbieden van bloemen aan de patrones van de stad, de Virgen del Remedio, stierengevechten, ritmisch vuurwerk en sportwedstrijden.

Het feest gaat door op straat waar mensen kunnen eten, drinken en dansen en zij kunnen genieten van de traditionele maaltijd, coca amb tonyina (coca met tonijn).

Het feest kiest dan nog zijn vertegenwoordiger, la Bellea del Foc, en die wordt verkozen tussen de "Bellezas" uit elk van de 91 districten van de stad.

De vreugdevuren “Hogueras” worden in Alicante ontstoken in de nacht van 24 juni en dat is een verschil met de andere steden in Spanje waar de vuren worden ontstoken op 23 juni. Door de hitte, veroorzaakt door de periode in het jaar en door het vuur is het een normale praktijk dat de brandweer de evolutie van het vuur controleert.

Naast Alicante viert men het feest ook nog in andere steden in de regio Alicante en dat zijn Torrevieja, Guardamar del Segura, Jávea, Denia, el Raval de San Juan de Elche, Benidorm en San Juan de Alicante.

Extremadura

In de omgeving van Olivenza, in de provincie Badajoz, viert men in de dorpen feesten die hier “ Mastros” noemen, enkele van die dorpen zijn Alconchel en Cheles.  Het feest heet Las Muñecas in Olivenza en het is Juanes of Juanitos in Higuera de Vargas en Villanueva del Fresno.

Tijdens de nacht van San Juan verbrandt men deze “mastros” (poppen die gemaakt zijn van stro, vodden en papier. Men viert de cultus van het Zand en de poppen dienen om al het slechte van het voorbije te verbranden.

In Coria, provincie Cáceres, viert men de Sanjuanes, en dat feest staat sinds 1976 op de lijst van het Nationaal Toeristisch Belang en dan vooral door de stieren in de straten. Dit feest ligt onder vuur van een aantal ecologische verenigingen.

Galicië

In Galicië viert men de cultus van het vuur (brandstapel), het water (heilige baden) en de kruiden (kruiden van San Juan). In deze regio wordt het feest overheerst door de zomerzonnewende en enkele varianten die allen in verband staan met de Keltische mythologie.

In gans Galicië viert men deze nacht de zomerzonnewende en dat sinds het christendom in de streek kwam en tijdens de nacht van San Juan worden er rituelen uitgevoerd die verbonden zijn met de vruchtbaarheid en de zuivering.

Tijdens deze nacht brandt gans Galicië. Overal rijzen er brandstapels op, aan elk huis, elke parochie en in elke wijk. Vanuit de lucht gezien zijn er duizenden punten waar het brand.

Men zegt dat men tijdens deze nacht kan communiceren met deze wereld maar ook met de andere wereld. Het is ook het moment om de slechte geesten te verjagen.

De vuren worden ontstoken op 24 juni, het is te zeggen, juist na middernacht. Aan de vuren schrijft men bescherming en geluk toe. In La Lanzada gaat het feest door om de vrouwelijke vruchtbaarheid te vergroten.

Het is belangrijk om de vuren op het Eiland Arosa te vermelden. Elk jaar ontsteekt men meer dan 50 brandstapels en dit gebeurt in een feestelijke sfeer op de prachtige witte stranden. Voor de nacht verzameld men een aantal aromatische planten en legt men ze in water zodat men zich de volgende ochtend ermee kan wassen. Aan deze kruiden worden therapeutische en reinigende eigenschappen toegeschreven.

Daarnaast gaat er in de stad, La Coruña ook een feest door en dat staat op de lijst van Nationaal Toeristisch Belang. De ganse stad gaat uit en viert deze nacht feest en er staan brandstapels in alle wijken van de stad. De grootste concentratie van mensen vinden we ongetwijfeld op de stranden van Riazor y Orzán, in het hart van de stad,.

Het typische eten tijdens deze nacht zijn cachelos (gebakken aardappelen in de pel en sardienen. De typische drank is de "Queimada", een magisch drankje met brandy, fruit en veel suiker.

Madrid

Ook in Madrid zijn er tal van vieringen en een van hen is het feest van San Juan.

La Rioja

Van 24 tot 29 juni gaat het populaire feest van San Juan door en het populairste is dat van Nájera. Het meest opvallende en massale evenement zijn de “Vueltas”. Hier gaan duizenden mensen de straat op en zingen er en dansen er op de tonen van een fanfare.