Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De Feesten van Onze Lieve Vrouw van de Gezondheid

  1. Algemeen
  2. De herkomst van het beeld van de Maagd
  3. Het feest
  4. De mysteries en het martelaarschap
  5. De Bijbelse figuren
  6. De dansen
  7. Els Volants
  8. De muziek
  9. Website

1. Algemeen

7 en 8 september zijn de belangrijkste feestdagen in Algemesi want dat zijn de feestdagen van de patrones van het dorp, Onze Lieve Vrouw van de Gezondheid (Mare de Déu de la Salut).

Deze feesten beginnen op 29 augustus met een noveen ter hare ere en ze worden ter herinnering aan de vondst van het beeld door een inwoner van het dorp in 1247 gehouden. 


Deze viering werd op 28 november 2011 opgenomen op de lijst van het Immaterieel Werelderfgoed van de Unesco maar voordien was zijn groot cultureel belang al aangetoond door de opname van de viering op de lijst van Feest van Nationaal Toeristisch Belang, de Schatten van het Cultureel Immaterieel Patrimonium van Spanje, en op de lijst van het Cultureel Erfgoed van Spanje.

2. De herkomst van het beeld van de Maagd

Volgens de overlevering was er in 1247 in de tuin van Berca een holle moerbeiboom. Hier zag een inwoner van Algemesí in de boomstam een figuur van een persoon en toen hij dichterbij kwam zag hij dat het een afbeelding van de Heilige Maagd was. Toen hij beter keek zag hij dat de Heilige Maagd op een houten bankje zat en op haar linkerdij zat het Kind Jezus en in haar haar rechterhand hield zij een lelie.

Volgens de traditie kwam zij drie maal naar het stadje Alcira en evenveel maal kwam zij terug naar de moerbeiboom, de reden waarom haar afbeelding in Algemesí bleef.

In het begin was er geen aanbidding van het beeld maar sommigen noemden haar De Moeder van God en anderen noemden haar de Maagd van de Smarten. Uiteindelijk kwam er een aanbidding en noemde men haar de Maagd van de Gezondheid.

Momenteel is het beeld een replica, tijdens de Spaanse Burgeroorlog werd het oorspronkelijke beeld vernield.

3. Het feest

De maand september staat in Algemesi synoniem voor feest, want tijdens deze maand volgen de optochten en de processies elkaar op en zij zijn allemaal gewijd aan de Maagd Maria van de Gezondheid. In dezelfde week viert men ook de Week van de Stieren. Dat zijn de twee belangrijkste traditionele feesten in de stad en het zijn uitingen van de populaire cultuur in de regio Valencia.

In feite, zijn de feesten het belangrijkste patrimonium van de inwoners van Algemesi en de belangrijkste dagen zijn hier 7 en 8 september. Deze dagen worden voorafgegaan door een noveen in de kapel van Troballa of van Hallazgo. Dit noveen begint op 29 augustus en eindigt op 6 september. Tijdens deze dagen zijn de straten en de pleinen van de stad getuige van de feesten voor de Maagd. De onderdelen van de feesten zijn in volgorde:

  • El novenario. (Het noveen)Vanaf 29 augustus tot 6 september houdt men ter ere van de Virgen de la Salud een noveen in de kapel van Hallazgo en in de omliggende straten.
  • La Nit del Retorn. (De Nacht van de Terugkeer)Tijdens dit gedeelte van het feest viert men de terugkeer van de Virgen de la Salud naar Algemesí. Na het afvuren van de laatste vuurpijl begint de kleinste klok van de Basiliek van San Jaime te luiden. Vervolgens sluiten alle andere klokken van klein tot groot zich hierbij aan. Op het einde komen er dan de “Les Maries” bij, de grootste klokken van de toren. Op het einde, wanneer alle klokken luiden, stoppen ze. Er blijven dan enkele seconden van stilte en dat is het vertrek van het beeld. Vervolgens luiden de grootste klokken, “les Maries” en daarna sluiten de andere klokken zich hier bij aan maar nu zijn het de grootste eerst en ten laatste volgen de kleinste klokken. Bij het luiden van de kleinste klok die de aanwezigheid van de Maagd voorstelt sluiten alle klokken van de kerktorens in Algemesí zich hier bij aan en breekt er een vuurwerk los. Het concert wordt nu verder gezet gedurende de ganse nacht.  Om het half uur zullen de klokken luiden maar alleen die van de Basiliek van San Jaime.
  • La Procesión de las Promesas. (De Processie van de Geloften) Als de avond op 7 september valt, dan gaan de klokken van de Basiliek van Sant Jaume luiden en zij doen dit in een krachtig ritme zodat ze gehoord worden in de ganse stad. Dit is het begin van het feest. Wanneer het luiden stopt en de stilte is neergedaald dan openen zich de deuren van de basiliek, klinken de eerste tonen van de fluit, de dansen beginnen en de eerste processie, die van de geloften, begint. De processie die begint met de mysteries en de martelaars heeft een nauwgezette orde met de torens van de Muixeranga en op de tweede plaats de Bastonets, de Alcachofa, de Arquets, de Pastoretes, de Bolero van Labradoras. Het tweede deel van de processie is meer religieus van inslag. Dit deel wordt vooraf gegaan door het Groot Kruis, de standaard van de Maagd Maria en daarna  volgt het publiek.
  • La "Processoneta del Matí". Op de ochtend van de achtste september, de dag van de patrones, gaat de processie uit die bekend staat als de “processoneta del matí”. In deze processie zijn een aantal unieke schakeringen en detailleringen opgenomen die het daglicht noodzakelijk maken om een goed zicht te hebben. Dit is de kortste processie maar zij is zonder twijfel de meest intense en de drukst bezochte van alle processies. In de paar meter die de Kapel van Hallazgo scheiden van de Basiliek van Sant Jaume zijn alle dansen geconcentreerd in de calle Berca en de plaza del Carbón. Een van de hoogpunten van het feest is de inkomst van het beeld van de Virgen María de la Salud in de Basiliek van Sant Jaume. Binnen een beperkte ruimte op de plaza Mayor worden alle dansen op hetzelfde moment gedanst en dat is gedurende enkele minuten een onbeschrijflijk zicht.
  • La "Volta Gran". De processie die de naam draagt van "La Volta Gran" is de langste van alle processie, zij duurt langer dan 7 uren. Deze processie gaat door op 8 september om 20.00 uur en zij vertrekt aan de Basiliek van Sant Jaume en zij eindigt, alhoewel er geen uurregeling voorzien is, rond twee uur in de ochtend. In deze processie worden de traditionele dansen uitgevoerd en wordt het beeld van de patrones meegedragen van het nieuwe naar het oude gedeelte van de stad. Men herhaalt hier de originele route uit 1724 zoals ze beschreven staat in de eerste beschrijvingen van het feest.

4. De mysteries en het martelaarschap

Voorafgaand aan de dansen van de processie gaan korte toneelstukjes over wonderen en mysteries en de uitvoerders zijn de kinderen van de stad. Zij voeren Bijbelse passages en geschiedkundige religieuze stukjes uit de geschiedenis van de stad op. Zij zijn gedocumenteerd sinds 1883 alhoewel er bewijs is dat ze al langer werden opgevoerd. De vijf wonderen en mysteries zijn:

  • De erfzonde van Adam en Eva
  • Het mysterie van Abraham en Isaac
  • Het martelaarschap van Santa Barbara
  • Het martelaarschap van San Bernardo en zijn zusters
  • Het mysterie van de Virgen de la Salud

5. De Bijbelse figuren

Bijna alle figuren komen uit de Corpus Christi processie van Valencia. Er zijn referenties gevonden dat deze personages deel uitmaken van de processie sinds 1834 maar ook hier zijn er aanwijzingen dat het veel langer is. De personages uit het Oude Testament zijn:

  • De belangrijkste aartsvaders: Noah (l’Agüelet Colomet), Abraham en zijn zoon Isaac, Jacob en zijn twaalf kinderen (els Blancs)
  • De leiders van Israël: Mozes, met de tafels met de tien geboden en Jozua, het tegenhouden van de zon met een zwaard
  • Het Beloofde Land
  • De priester Aaron, broer van Mozes
  • De Levieten: die het Ark van het Verbond dragen
  • De Kandelaar met de zeven armen
  • De turiferarios: de bewierokers van de Ark
  • De Ark van het Verbond
  • De belangrijkste profeten: Jesaja, Jeremia, Ezechiël, Daniel en Samuel
  • De Koningen van Israël: Saul, Isaï, David en Salomon
  • Opvallende figuren:Stammoeders en heldinnen: María (zuster van Mozes), Rebeca (zuster van Isaac), Deborah, Noëmí, Ruth, Judith en Esther.Mannen: Tobias en Job.De Heilige Familie: Zacharias, Elisabeth en Jozef van Nazareth

De personages uit het Nieuwe Testament zijn:

  • De Twaalf Apostelen: Petrus met de sleutels, Andreas met een x-vormig kruis, Jakobus die gekleed is als pelgrim met een Jacobsschelp, Johannes met een beker, Fillipus met een groot kruis, Bartolomeüs met een sikkel, Matteüs met een zeis, Tomas met een lans, Jakobus met een grote tak, Simon met een berg, Mathias met een palm en Judas met een stok.
  • De vier Evangelisten: Matteüs als symbool een engel, Marcus als leeuw, Lucas als stier en Johannes als arend.
  • Els Cirialots, de oudsten van de Apocalyps van Sint Jan.

Naast de voorgaande personen zijn er ook patroonheiligen van de stad en de regio en dat zijn:

  • Sint Vincentius van Zaragoza: de eerste martelaar in Valencia. Hij staat als een sculptuur op de gevel van de kerk, naast de kerkdeur.
  • Sint Vincent Ferrer, patroonheilige in het koninkrijk Valencia. Ook hij staat afgebeeld op de gevel van de kerk maar dan aan de andere kant
  • Jakobus de Meerdere: pelgrim, patroonheilige van het altaar, van de kerk en van het oude genootschap en het Hospitaal. Hij staat afgebeeld op het fronton.
  • Sint Onufrius, patroonheilige sinds 1643 van het oude Villa en het huidige Algemesí. Hij staat afgebeeld op het fronton.
  • Sint Sebastian, patroonheilige ter herinnering aan de onafhankelijkheid van Algemesí in 1574.

6. De dansen

Els Bastonets

Les Pastoretes

La Carxofa

In alle processies worden een reeks van dansen uitgevoerd en dat zijn:

  • De Muixeranga, een geheel van menselijke torens en representatieve figuren openen een opeenvolging van dansen die eindigen voor de processievlag van de Maagd. De Muixeranga bestaat uit twee delen: El Baile (dans), el Paseo tocht) en de Florecillas worden uitgevoerd voordat de ganse groep wordt opgenomen in de processie, en het bestaat er uit dat alle “muixerangueros” zich opstellen in twee rijen met brandende kaarsen. De menselijke torens zijn de meest karakteristieke dans, de toren wordt bekroond door een kind met open armen en een opgeheven been.
  • Els Bastonets is een krijgersdans die wordt opgevoerd in veel steden in de regio Valencia. Hij maakt sinds 1839 deel uit van de processie in Algemesí. Naast het geluid van de tabalet (kleine trommel) en de dulzaina (fluit) zijn er nog onderdelen in de dans en hij ensceneert de strijd tussen "bastonets" en de "plantxetes".
  • La Carxofa heeft zijn mogelijke oorsprong in de processie van Corpus Christo in València maar hij wordt in veel steden in de regio Valencia opgevoerd. Deze dans wordt traditioneel beschouwd als de dans van de wevers waarvan er tijdens de zeventiende eeuw veel woonachtig waren in Algemesí.
  • Els Arquets deze dans is een variant op de Carxofa maar zij scheidde zich af in 1988. De oorzaak was het te grote aantal meisjes dat wou deelnemen aan de Carxofa. Daarom werd er besloten om voor deze dans een nieuwe groep te maken samen met de nieuwe kledij.
  • Les Pastoretes, kinderen zijn de sterren van deze dans.
  • El Bolero of Llauradores dit is de meest moderne dans in de processie maar hij werd voor de eerste maal opgevoerd in 1906. Dit is de enige dans waar geen dulzaina of een tabalet bij gebruikt wordt maar er zijn enkel blaasinstrumenten.
  • Els gegants, die pas onlangs terug in de processie is opgenomen. De reuzen zijn twee figuren van enkele meter lengte die koning Jaume I en zijn echtgenote Jolanda van Hongarije uitbeelden.
  • Els Tornejants is, samen met de Muixeranga, de meest kenmerkende dans van de Virgen María de la Salud. Deze dans zit vol met verwijzingen naar de mystieke krijgers.

7. Els Volants

Els Volants is een groep mannen en vrouwen, vroeger waren het enkel mannen, die in een bijzondere kledij van pages als een erewacht de Virgen de la Salud vergezellen. De eerste beschrijvingen van deze erewacht beschreven dat de dragers priesters waren die het beeld droegen onder een baldakijn. In 1843,maakte men meer lantaarns voor de rondgang en dat maakte dat men meer dragers nodig had om het beeld rond te dragen. In 1852 koos men er dan voor om de priesters te vervangen door de Els Volants die gekleed werden in de kledij van een page en deze groep droeg het beeld van de Maagd.

8. De muziek

De processies in Algemesí worden begeleid door muziek afkomstig van de fluit en de kleine trommel. Onder de meest kenmerkende melodieën is het lied van de muixeranga. Sommigen willen van dit lied het volkslied van de regio Valencia maken. 

9. Website: De Feesten van Onze Lieve Vrouw van de Gezondheid, de site is beschikbaar in het Spaans en het Valenciaans.