Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De Fallas in Valéncia


  1. Algemeen
  2. Herkomst van het woord
  3. Geschiedenis
  4. Onderdelen van het feest
  5. Officiële handelingen

1. Algemeen

De Fallas is een traditionele viering in Valencia ter herdenking van de Heilige Jozef. De term Fallas verwijst naar zowel de viering als naar de beelden tijdens de viering. Een aantal steden in de regio Valencia hebben gelijkaardige vieringen maar die zijn allemaal geïnspireerd op de originele Falles van Valéncia. Het Fallas festival is sedert 30 november 2016 opgenomen op de lijst van het Werelderfgoed van de UNESCO.


Elke wijk van de stad heeft een vereniging van mensen, de Casal faller, die het ganse jaar doorwerken om fondsen te werven en dat gaat vooral met de inrichting van feestjes en diners, meestal met het beroemde gerecht, de paella, een specialiteit in de regio.

Elke casal faller maakt een constructie die bekend staat als een falla die uiteindelijk wordt verbrand. Een casal faller is ook bekend als een comissió fallera.

2. Herkomst van het woord

De naam van het festival is het meervoud van het Valenciaans woord falla. De afleiding van het woord is als volgt:
Latin fax "toorts” → Latin facvla (verkleinwoord) → Vulgar Latin *facla → Valenciaans falla.

In het Llibre dels Fets (Book van de Daden) citeerde men dat de troepen van koning Jaime fakkels droegen om de weg en de toegang tot de tenten te verlichten. Maar deze toortsen werden ook gebruikt om een feest te verlichten.

Veel later werd het een verwijzing naar de vreugdevuren en de verlichting die men 's avonds aanstak tijdens de patronaat en buitengewone feesten.

3. Geschiedenis

Oorsprong
Aan de vooravond van San José, worden vreugdevuren aangestoken om de festiviteiten aan te kondigen en deze rituele praktijk noemt men de “cremà”.

Een populaire versie van de oorsprong ligt volgens de Markies van Cruïlles bij de timmerlieden. Op de vooravond van de viering van hun patroonheilige, San José, ontstaken zij een reinigend vreugdevuur met houtwol, rommel en overgebleven hout om er ook het begin van de lente mee aan te geven.

Deze romantische legende van de oorsprong van het feest staat wel in een contrast met de bewaarde documenten van de Genootschap van de Timmerlieden.

Andere auteurs hebben een oudere uitleg voor het feest gevonden. Volgens hen is het een onderdeel van de cultus van het vuur en van een heidense traditie.

Dergelijke festiviteiten bestaan ook nog bij San Antón, de vreugdevuren van San Juan, San Miguel of met Kerstmis op verschillende plaatsen doorheen gans Spanje. Volgens de theorie zijn de Fallas een evolutie van dit archaïsch ritueel dat de lente aankondigt.

Fallas buiten Valencia
De fallas zijn een feest dat verbonden is met de stad Valencia maar tijdens de jaren worden deze festiviteiten in een een groot aantal andere gemeenten van de Comunidad Valenciana gevierd.

Hierna volgen de gemeenten waar deze viering ook doorgaat en dat zijn: Játiva in 1865, Gandía en Sueca in 1876, Alcira in 1889, Torrente in 1900 en dan nog Alacuás, Albal, Albalat de la Ribera, Albalat dels Sorells, Alberique, Alborache, Alboraya, Albuixech, Alcácer, , Alcudia de Crespins, Aldaya, Alfafar, Alfara del Patriarca, Algemesí, Alginet, Almácera, Almusafes, Benaguacil, Benetúser, Benicarló, Benifaió, Beniparrell, Bétera, Bonrepós y Mirambell, Buñol, Burjasot, Carcagente, Carlet, Casinos, Catarroja, Chiva, Cheste, Cuart de poblet, Cullera, El Puig, Foyos, Godella, Godelleta, Jaraco, Játiva, La Eliana, Liria, Loriguilla, Lugar Nuevo de la Corona, Llombay, Manises, Masamagrell, Masalfasar, Masanasa, Meliana, Mislata, Moncada, Monserrat, Montroy, Museros, Náquera, Oliva, Paiporta, Paterna, Picaña, Picasent, La Pobla de Vallbona, Poliñá de Júcar, Puzol, Ribarroja del Turia, Rocafort, Sagunto, Sedaví, Silla, Sollana, Tabernes de Valldigna, Tabernes Blanques, Turís, Torrente, Utiel, Vinalesa, Villanueva de Castellón, Villamarchante, Chirivella, Llaurí, Yátova, enz.

In de provincies Castellón en Alicante worden de fallas in een aantal plaatsen gevierd waaronder Benicarló, Almenara, Burriana en Vall de Uxó in Castellón en Denia, Calpe, Elda, Pego en Benidorm in Alicante. Buiten de regio Valenciana is er vanaf 1962 een falla in de Madrileense plaats Getafe, is er sinds 1974 een in Villahermosa (Ciudad Real) en sinds 1982 in Jaén in Mancha Real.

4. Onderdelen van het feest

De Junta Central Fallera (De Centrale Raad van Bestuur van de Fallas)
De Junta Central Fallera is de organisatie die in Valencia het feest regelt en coördineert door middel van zijn commissies in elke falla en door zijn raden in elk district.

Daarnaast coördineren de lokale raden in de diverse plaatsen dit feest waaronder Alacuás, Alfafar, Aldaya, Algemesí, Alcira, Benidorm, Benetúser, Burriana, Catarroja, Cullera, Gandía, Sedaví, Massanassa, Paterna, Mislata, Tabernes Blanques...

De zetel van de vereniging vinden we in het Museum van de Fallas, tegenover de Stad van de Kunsten en Wetenschappen, naast de kerk van Monteolivete. De Centrale Raad richt bijvoorbeeld de verkiezing van de Feest Burgemeester van Valencia in, zij kiezen de beste fallas in elke categorie. Daarnaast organiseren zij de belangrijke onderdelen van het feest zoals het aanbieden van de bloemen aan de Maagd Maria van de Eenzamen.

De artiesten van de fallas
Een artiest van de fallas houdt zich niet alleen bezig met het maken en vormgeven van de beelden, zij voeren ook andere werkzaamheden uit zoals het maken van de praalwagens en de decoraties van de lokale winkels en feesten. Deze artiesten maken allen deel uit van een gilde.

De verenigingen
In bijna elke straat in de stad is er een "casal fallero", (een plaats waar de vereniging van de straat bij elkaar komt), waar het ganse jaar door naar bronnen van inkomsten worden gezocht om het feest te laten doorgaan en om zijn eigen constructie te bouwen.

Bovendien is er in elke vereniging een afdeling uitsluitend voor kinderen die hun eigen constructie plannen en bouwen. De constructie van de kinderen is maximum 3 meter in diameter en hij bevat figuurtjes uit de kinderwereld zonder kritische thema's.

Alhoewel het doel van elke vereniging het bouwen van de “falla” voor het feest van San José is richt elke vereniging tijdens de rest van het jaar allerhande activiteiten in. Dat zijn gewone feesten maar ook op cultureel en sociaal gebied doen zij hun best. Daardoor spelen zij een belangrijke rol in het sociale leven in Valencia en in de omringende gemeentes waar men ook dit feest viert.

Het kunstwerk
Meestal hebben ze een satirisch karakter over thema's uit de actualiteit. De werken hebben normaal een hoogte van enkele meters maar de grootste gaan tot een 30 meter. Het grootste werk, Na Jordana, had een hoogte van 33 meter, het hoogste uit de geschiedenis.

De figuren zijn gemaakt uit karton, modelleerpasta, steen, polyurethaan (een materiaal dat de laatste jaren dikwijls vervangen wordt door polystyreen dat veel lichter en gemakkelijker te bewerken is). Dat alles wordt ondersteund door een houten raamwerk. Ze zijn ook voorzien van borden in het Valenciaans waarop een uitleg staat over de uitgebeelde scene maar altijd met gebruik van een kritische blik en satire.

De artiesten en ambachtslieden werken maanden aan de constructie om ze te presenteren aan de commissies, in Valencia zijn er 387, en zij zijn goed voor de werkgelegenheid in de stad. De werken worden met kranen op straat geplaatst, de zeer grote zelfs vanaf 3 maart.

Als aanvulling op de borden maken een aantal commissies een "llibret de la sátira" waarmee zij door satirische verzen de falla verklaren. Dit genre kwam door de schrijver Bernat i Baldoví in de negentiende eeuw in voege maar het genre bereikte zijn grootste populariteit in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw door de schrijvers Emili Panach en José Bea Izquierdo. Deze traditie werd steeds belangrijker en hij kreeg zijn eigen categorie voor de prijsverdeling.

Vuurwerk
Een van de belangrijkste onderdelen van de feesten is het spectaculaire vuurwerk want sinds het kruit en het vuurwerk in de stad kwam is het een van de belangrijkste onderdelen.

Traditionele kledij
De traditionele kledij van de vrouw in Valencia, wat men verkeerd omschrijft als “kledij van de Fallas”, werd al gedragen voordat de fallas een feest werden en de kledij heeft een lange traditie.

Deze kledij verschijnt in de zestiende eeuw en het was de werkkledij voor het gewone volk maar in de loop der tijd veranderde de kledij en werd het een meer elegante kledij voor speciale gelegenheden. Momenteel is de kledij voor de fallas de feestkledij die de vrouwen al eeuwen dragen.

De traditionele kledij voor de manen is de kledij van saragüell, deze kledij werd al beschreven in de teksten van de islamieten in de Xde eeuw.

Officiële kleding en aangenomen door de JCF
Kledij voor de mannen:

  • Kledij van torrentí.
  • Kledij van saragüell.
  • De kledij bestaat uit een lange gestreepte broek, een overhemd uit zijde of linnen, vest en een sjerp, met zwarte schoenen en zwarte sokken of espadrilles met geborduurde sokken.
  • Het gebruik van dassen, wimpels, bloemen of strikken zijn uitdrukkelijk verboden.

Kledij voor vrouwen:

  • Een avondjurk met drie strikken, deze zijn de belangrijkste versiering aan deze kledij.
  • Kledij uit de XVIIIde eeuw met een of drie strikken.
  • Het is verboden om kledij te dragen die niet traditioneel is. Uitzonderlijk is het dragen van espadrilles toegelaten maar alleen in een corresponderende kleur.

Muziek
Muziek is onlosmakelijk met de fallas verbonden en het hoort erbij zoals het vuurwerk. Dag en nacht kan je muziek horen die elk onderdeel van het feest vergezellen. Het feestcomité contracteert meer dan 300 muziekgroepen om elk evenement te begeleiden.

Traditioneel is de muziek die de evenementen vergezelt de traditionele en populaire pasodobles zoals “Paquito el chocolatero”, “Amparito Roca”, “Valencia” en “El fallero” maar er zijn ook modernere liedjes te horen.

5. Officiële handelingen

Er zijn een aantal feesten in de stad maar er zijn een aantal officiële feesten die door het comité worden ingericht:

La Crida
La Crida, de openingstoespraak gaat door op de laatste zondag van februari. De toespraak wordt gehouden aan de Torres de Serranos in de aanwezigheid van alle feestcomités. Hier geeft de burgemeester of de burgemeesteres de sleutels van de stad aan het feestcomité.

L'exposicio del Ninot (La exposición del Ninot)
Er zijn ongeveer 800 ninots (poppen) en die worden voorgesteld in dit museum dat een aantal dagen geopend is voor het publiek. Hier staan de poppen met de illusie dat zij genade kunnen krijgen en dat een pop niet zal verbrand worden, enkel de beste overleefd. Het vonnis is het resultaat van een volksstemming.

Cabalgata del Ninot
La Cabalgata del Ninot of de Optocht van de Poppen gaat door op het einde van de week voorafgaand van de feestweek. Tijdens deze week tonen de verschillende verenigingen in hun optocht een sociaal, politiek of sportief thema en hierbij sparen zij hun kritiek niet op hun gekozen thema.

Na het defileren door het centrum van de stad kiest een jury de beste groep maar er zijn meer prijzen te winnen. Zo hebben de kinderen hun eigen optocht.

Cabalgata del Reino
La Cabalgata del Reino of de Optocht van het Koninkrijk, maar momenteel Cabalgata Folclórica Internacional genoemd, kwam in 1967 op de kalender van de feesten. De optocht bestaat uit een lang defilé en hij toont de folklore van de drie provincies uit Valencia, Alicante, Castellón en Valencia.

La mascletà
De mascletà gaat alle dagen door om 14.00 en dat is van 1 maart tot 19 maart. Het belangrijkste onderdeel is de Mascletà op de Plaça de l'Ajuntament waar de vuurwerkmakers strijd leveren om deel te nemen aan de finale op 19 maart. Als  de klok slaatdan roept men vanaf het balkon van het stadhuis “Senyor pirotècnic, pot començar la mascletà!” "Heren vuurwerkmakers, je mag beginnen met de Mascletà!"), en de Mascletà begint.

De Mascletà is uniek in de regio Valencia en daarbij is hij zeer populair bij de bevolking. Kleine wijken houden dikwijls hun eigen mascletà voor de heilige van de wijk, bij trouwpartijen of bij andere vieringen.

La Plantà
14 en 15 maart zijn de dagen van de plantà, de activiteit waarop de monumenten benoemd worden. Op 15 maart in de ochtend regelt men de kindermonumenten en tussen 15 maart en de ochtend van 16 maart doet men de grote monumenten. Alles moet klaar zijn om 8.00 en dan kan alles beoordeeld worden door de jury. Slaagt men daar niet in dan volgt de diskwalificatie.

La despertà
Elke dag van de feesten begint om 8,00 de La Despertà "de wekroep". Muziekgroepen verschijnen in de straat waar zij volop muziek maken. Zij worden gevolgd door feestvierders die voetklapper gooien. Er zijn twee soorten voetklappers, er zijn de "tro de bac", zij ontploffen als zij de grond raken en dan zijn er nog de masclets (voetklappers met een grote impact. Deze activiteit is niet altijd even populair omdat niet alle inwoners van de stad meevieren.

La recogida de premios (Het ophalen van de Prijzen)
Op deze dag komen alle verenigingen naar de plaats waar zij hun prijs in ontvangst nemen.

L'Ofrena (De Offering)
De offering aan de Maagd van de Verlatenen, patrones van de stad en de regio Valencia. De offering duurt 2 dagen, 17 en 18 maart, en de deelnemende verenigingen offeren een bos bloemen en zo ontstaat er een tapijt van bloemen dat het lichaam van de Maagd bedekt. Men maakt zo prachtige ontwerpen en het beeld krijgt zo een mantel van bloemen. De bloemen blijven 3 a 4 dagen liggen en dan worden zij verwijderd.

Castells de focs artificials (Groot vuurwerk)
Vanaf 15 tot 19 maart programmeert het Gemeentebestuur elke nacht een groot vuurwerk en dat gaat door, elke nacht, van 0.00 tot 1.30 in de zone Alameda naast het oude bedding van de de rivier de Turia.

Het belangrijkste en spectaculairste vuurwerk noemt men "La Nit del Foc" (Nacht van het Vuur) en dat gaat door tijdens de nacht van 18 op 19 maart. Het duurt 20 minuten en in 2015 gebruikte men 2.450 kilo vuurwerk en er waren toen meer dan een miljoen kijklustigen.

La Cabalgata del Fuego (Optocht van het Vuur)
La Cabalgata del Fuego (Optocht van het Vuur) is een optocht die die aankomst van het vuur aankondigt. Hij gaat door sinds 2005 en het was een voorstel van de vereniging Promoción Exterior de Junta Central Fallera en de Asociación de Estudios Falleros (Associació d'Estudis Fallers) (ADEF). Zij wilden zo de festivaltraditie, die stamt uit de jaren 30 van de twintigste eeuw, te behouden. De optocht gaat door op 19 maart vanaf 19.00 en hij gaat van de Calle Colón naar de Porta de la Mar.

La Nit de la Cremà (La Noche de la Cremà)
De cremà is de slotceremonie van de feesten. Dit onderdeel gaat door op 19 maart en het bestaat er in dat de monumenten van het feest, die in de straten van Valencia staan opgesteld, in brand worden gestoken.

Alle verenigingen hebben een falla infantil (een kinder falla en die is kleiner en zonder het gebruik van satire. Deze kinder falla staat een paar meter van de grote falla van de vereniging. Deze wordt eerst, om 22.00, aangestoken terwijl de fallas in de wijken rond middernacht worden aangestoken. De falles in het stadscentrum worden nog later aangestoken.

Elke falla is geladen met vuurwerk en dat wordt eerst aangestoken en later volgt de eigenlijke constructie. Falles branden snel en iedereen rondom voelt de hitte.

De hitte van de grote constructies drijft de kijkers dikwijls meters achteruit alhoewel zij door de brandweer achter hekken geplaatst zijn om brandwonden te vermijden. In smallere straten kan de hitte de omliggende gebouwen beschadigen en de brandweer maakt de muren nat om een brand te vermijden.

Nadat alle falles opgebrand zijn, en dat is rond hetzelfde tijdstip, wordt de laatste en belangrijkste falla in brand gestoken. Deze vinden we buiten het gemeentehuis en de toeschouwers arriveren soms al enkele uren voordien om zo een goed zicht te hebben.