Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!
Eindejaar in Spanje






  1. Kerst gebruiken in Spanje
  2. School verlof en trekking van “El Gordo”
  3. Kerstavond of “Nochebuena”
  4. Kerstdag of “Día de Navidad”
  5. Dag van de Onnozele Kinderen of “Día de los Santos Inocentes”
  6. Oudejaarsavond of “Nochevieja” en vooraf
  7. Nieuwjaarsduik
  8. Driekoningen of “Los Reyes Magos”
  9. Winterkortingen
1. Kerst gebruiken in Spanje

Er is één groot verschil tussen Spanje aan de ene kant en België/ Nederland aan de andere kant. De Spanjaarden sturen alleen kerstkaartjes naar personen die ze de volgende weken niet zullen zien. Volgens de Spanjaarden moet men geen kaartje sturen naar iemand die men toch dikwijls ziet, men kan hem dan een Zalige Kerstmis persoonlijk wensen.

Een maand voor Kerstmis is het uitzicht in de meeste Spaanse steden zoals het altijd is maar vanaf begin december veranderd alles, de kerst versieringen worden opgehangen in de straten en de winkels passen hun uitstalramen aan.

De kerst tradities in Spanje zijn niet echt verschillend met de rest van de christelijke wereld. Zoals overal komen families bij elkaar om te feesten en te vieren. Er is eten en drinken, gezang en gedans en ten slotte zijn er de cadeautjes.

Baskische kerstman
In de deelstaten Baskenland en Navarra heeft men een eigen kerstman, de Olentzero. De traditie zegt dat kinderen tekeningen moeten maken met daarop een afbeelding van de regionale kerstman en liedjes moeten zingen. Op deze manier zijn de kinderen ervan gegarandeerd dat ze op de avond van 24 december cadeaus zullen ontvangen van de Olentzero. Deze pijp rokende figuur gaat dan langs alle huizen in de dorpen en steden om cadeaus af te leveren.

De kerst boomstam in Catalonië
In de autonome regio Catalonië heeft men een traditie genaamd “Tió de Nadal” ook wel Xoca of Tronca genoemd. Traditioneel ging het hier om een blok hout wat voor de open haard werd gelegd maar tegenwoordig wordt de Tió de Nadal gepresenteerd als een boomstam met pootjes, een rode barretina (Catalaanse muts) en andere elementen waardoor er een glimlachend gezicht ontstaat.

De traditie zegt dat kinderen vanaf 8 december elke dag de Tió de Nadal moeten voorzien van eten en de boomstam moeten bedekken met een rode deken zodat hij het niet koud krijgt.

Op de avond van kerst, nochebuena 24 december, wordt traditioneel het uiteinde van de boomstam in de haard gezet en wordt hem gevraagd om te “schijten” (cagar in het Catalaans). Tegenwoordig hebben veel huishoudens echter geen open haard meer waardoor dat onderdeel een beetje is komen te vervallen.

Wat wel nog gedaan wordt is het slaan met een stok van de Tió de Nadal terwijl er liedjes worden gezongen waardoor de Tió de Nadal beter de kleine cadeaus kan “schijten”. De grote cadeaus komen later met Driekoningen.

Het kerstspel of in het Spaans “Bélen”
Een van de belangrijkste symbolen doorheen Spanje is het kerstspel met de stal. Deze scenes die vaak uitgebreid zijn bezetten pleinen in grote en kleine steden doorheen het ganse land. Men kan ze ook vinden in de hal van Spaanse huizen en in winkels;

Sommige steden hebben zelfs een live kerstspel met acteurs en actrices. Zij spelen de rol van Maria en Jozef met de Drie Koningen. Verder kan men in de stal levende dieren vinden die dikwijls in verband gebracht worden met de geboorte van Christus zoals lammeren, ezels en schapen.

Kerststallen
Traditiegetrouw plaatsen de Spanjaarden na de festiviteiten rond de Día de Inmaculada Concepción op 8 december hun kerststal in de woonkamer. Dat gaat vaak gepaard met de kerstboom maar die wordt ook vaak later geplaatst.

De meeste huishoudens hebben een compleet ingerichte kerststal, of in het Spaans Belén, met een stal, dieren, beeldjes van Maria, Jozef en het kindje Jezus met daaromheen de Drie Wijzen, diverse engelen en herders met schapen. In Catalonië plaats men ook nog vaak in een hoekje een Caganer, een klein gehurkt mannetje die zit te poepen voor het goede geluk, gezondheid en welzijn.

In vele dorpen en steden staan op straat tevens grote kerststallen waarbij er soms een heel spektakel van gemaakt wordt met echte dieren en acteurs die shows opvoeren. Deze zijn dan meestal te vinden op een centraal plein waar op hetzelfde moment ook nog een kerstmarkt kan plaatsvinden.

22 december
2. School verlof en trekking van “El Gordo”

Deze dag zijn er twee belangrijke gebeurtenissen. De eerste gebeurtenis is dat het de laatste schooldag is voor de kerstvakantie maar de gebeurtenis van deze dag is de trekking van “El Gordo”.



Er zijn elk jaar steeds meer buitenlanders die tijdens hun reis naar Spanje of via internet loten kopen voor de kerstloterij “El Gordo” die op 22 december gehouden wordt in Spanje. Het is voor de Spanjaarden de belangrijkste en grootste loterij met miljarden aan premies.

De hele ochtend zitten miljoenen Spanjaarden aan de televisie gekluisterd om naar de trekkingen te kijken, hetzij thuis, in de bar of tijdens het werk. Maar hoe weet je nu als buitenlandse speler of jij gewonnen hebt?

Televisie
Als eerste wordt de hele uitzending van de loterij inclusief de kinderen die zingen etc. uitgezonden via het televisiekanaal van TVE. Vanaf 8 uur ‘s-morgens is de trekking in Spanje op TVE1 te volgen maar ook op de internationale zenders van TVE die ook in Nederland te ontvangen zijn.

Daarnaast kan de loterij live via de website van RTVE gevolgd worden. Let echter wel op dat het een lange zit wordt als je de hele uitzending wilt gaan bekijken. Overigens worden nadat alle winnende loten getrokken zijn de hele dag door de winnaars opgezocht en wordt dit feest ook live uitgezonden.

Internet
Uiteraard zijn de uitslagen en winnende nummers ook te vinden op verschillende websites zoals die van de eerder genoemde RTVE website van de Spaanse nationale televisie.

Daarnaast kun je ook de officiële website van de Spaanse loterij bezoeken door naar de website van loterías y apuestas te gaan. Deze kan ook omgezet worden naar het Engels mocht je het Spaans niet zo goed begrijpen.

De websites van de Spaanse kranten zoals de grootste krant van Spanje El País hebben plaats vrijgemaakt voor de kerstloterij uitslagen. Dat geldt ook voor kranten als El Mundo, 20Minutos, La Vanguardia en diverse regionale kranten. Op deze websites staan schema’s met daarop de winnende nummers en vaak is er ook de mogelijkheid om jouw kerstlot nummer in te vullen om te weten of je iets gewonnen hebt.

Ik heb iets gewonnen, en nu?
Heb je met je kerstlot iets gewonnen dan kun je vanaf 18.00 uur dezelfde dag, dus op 22 december, al je prijzengeld ophalen. Het ligt aan de grootte van uw prijs waar je naartoe moet gaan.

Heb je minder dan 3.000 euro gewonnen dan kun je dat innen bij elk willekeurig loterij verkooppunt in Spanje. Heb je meer dan 3.000 euro gewonnen dan dien je naar een Spaanse bank (BBVA, Santander, Caixabank) te gaan om je geld te innen.

Je kunt in dat geval ook terecht bij de commerciële afdelingen van de Spaanse loterij maar die zijn niet overal te vinden.

Hoe lang heb je tijd om uw winst te innen?

Je hebt maximaal drie maanden de tijd om je prijzengeld te innen. Dat wil zeggen, je moett je gewonnen bedrag bij de kerstloterij vóór 22 maart van het volgende jaar te hebben geïnd. Anders is er een kans dat je geen recht meer hebt op je gewonnen prijs waarbij jouw prijzengeld of een groot deel daarvan naar de Spaanse belastingdienst gaat.

Overigens dien je in Spanje te zijn om je prijzengeld op te halen want het gaat uiteindelijk om een Spaanse loterij al is dat enige onduidelijkheid over.

Belastingen
Sinds 2013 moeten winnaars van de loterij vanaf 2.500 euro belasting betalen. Het gaat hier om een percentage van 20% over het gewonnen bedrag. Dat geldt in principe ook voor de buitenlandse kopers van kerstloten maar het is niet helemaal duidelijk waar en hoe je dan belasting dient te betalen maar dat moet in principe in Spanje gebeuren.

Wat de Nederlandse of Belgische belastingdienst zullen zeggen als je met duizenden of miljoenen euro’s naar je eigen land komt is niet helemaal bekend.

24 december
3. Kerstavond of “Nochebuena”

Kerstavond of “Nochebuena” is in Spanje hetzelfde zoals in veel andere landen. Men eet een enorm feestmaal en men gaat naar de mis. Er is een grote variëteit in eten door heen de verschillende streken. Speenvarken en lam aan het spit is typisch voor Castilla y León, Castilla la Mancha en Madrid. Kalkoen en eend vind je dan weer meer in Andalusië.

Typisch voor Kerstmis is het grote aanbod van vis en schaaldieren. Garnaal, kreeft, krab en vis staan dikwijls op het menu maar meestal in de kuststreken.

Er is ook altijd en plaatsje voor een glaasje cava, het Spaanse equivalent van Champagne maar veel Spanjaarden zeggen dat de cava beter is.
Na het eten gaat men dan naar de middernachtmis die hier “La misa del Gallo” heet. De naam komt van de haan(gallo) omdat een haan de geboorte van Christus aankondigde.

25 december
4. Kerstdag of “Día de Navidad”

Het is een verder zetting van de avond daarvoor. Mensen bezoeken hun familie, men eet een ander feestmaal maar toch iets minder dan de avond ervoor en op veel plaatsen genieten de kinderen van hun cadeautjes die ze gekregen hebben van “Papa Noel”. Cadeautjes zijn deze dag niet zo populair omdat de meeste Spanjaarden wachten tot 6 januari (Los Reyes Magos).

28 december
5. Dag van de Onnozele Kinderen of “Día de los Santos Inocentes”

De 28e december is ook een dag om in je agenda of op je kalender te zetten, dat is namelijk de “Día de los Santos Inocentes”, een dag die te vergelijken is met onze 1 april en waarbij grappen worden uitgehaald.

Er wordt dan ook een groot televisiegala uitgezonden waarbij grappen worden uitgehaald met bekende Spanjaarden. Laat je op die dag dus niet in de maling nemen.

Alhoewel de oorsprong van deze dag aan de bloederige kant is, het is de moord op de pasgeboren jongetjes in Bethlehem op bevel van koning Herodes, is het vandaag de dag eerder een plezierige gebeurtenis.

31 december
6. Oudejaarsavond of “Nochevieja” en vooraf

Dit gaat niet alleen over oudejaarsavond maar ook over enkele bijzonderheden die men kan al dan niet kan zien.  Zo ziet men veel rood op deze dag en dat wordt nogal ver doorgetrokken. 

De rode kleur
De oorsprong van het gebruik van rood zou ontstaan zijn in China. Op de laatste avond van het jaar verscheen er altijd een wild dier met de naam ‘Nian’. Deze at een aantal dorpsbewoners op.

De bewoners waren bang totdat een oude man het dier temde en op de rug van het dier het dorp verliet met de woorden ‘Vanaf nu moet iedereen in het oude jaar de ramen van alle huizen rood versieren”. Sindsdien werd het dier nooit meer gezien.

Oorsprong
Rood verdrijft boze geesten en brengt geluk in het nieuwe jaar. Nog steeds worden de ramen in bepaalde delen van China rood versierd. Een ander verhaal vertelt dat in de Middeleeuwen de rode kleur in verband gebracht werd met de duivel en hekserij zodat het verboden was om deze kleur te gebruiken.

Tijdens de winter, met de witheid van de sneeuw hadden de mensen zin in wat meer kleur. Maar, omdat het verboden was om de rode kledij te tonen, koos men ervoor om het te gebruiken in ondergoed.

Het rode ondergoed
Sexy kanten bh’s, weinig verhullende nachthemdjes, jarretels, pikante strings, boxershorts met een guitige kerstman of de slurf van een olifant allemaal in een leuke cadeauverpakking… En dat allemaal in het vuurrood. Wie aan het begin van het nieuwe jaar rode lingerie draagt, heeft het hele jaar geluk.

De kleur rood heeft een symbolische waarde, rood dragen bij de start van het nieuwe jaar is een absolute must, want dat gaat je geluk brengen. In Spanje is een rode bh of een rood slipje dragen op oudejaarsavond daarom een ingeburgerde gewoonte.

De Spaanse vrouwen zijn ervan overtuigd dat hen een bloeiend liefdesleven te wachten staat als ze rode lingerie dragen bij de overgang van oud naar nieuw.

Bad
Op 31 december, moet je een bad nemen voor middernacht om je lichaam te “zuiveren” van de slechte energieën van het oude jaar. Dan moet je de rode lingerie krijgen en dragen tot 24 uur de volgende nacht. Opgepast!, het moet wel nieuwe lingerie zijn… Dus mannen, nog snel naar de lingeriewinkel…

Wat de kleur van de lingerie betreft is het in sommige landen de gewoonte aan het worden om de kleur rood door geel te vervangen. Geel zou grote rijkdom betekenen. Dus aan jullie de keuze… ga je voor het geld of voor de liefde…

Oud op nieuw “campanadas” viering
Het is vaak de gewoonte om, net zoals in Nederland en België, met vrienden of familie bij elkaar te komen om oud op nieuw te vieren. Er vinden dan meestal gezellige maaltijden plaats, thuis of in een restaurant, waarna er gefeest en gedanst wordt.

Viert men oud op nieuw met een maaltijd thuis, dan heeft men bijna altijd de televisie aanstaan waarop speciale programma’s te zien zijn met dans, muziek en theater. Om twaalf uur wordt er vanaf de Puerta del Sol, hartje centrum Madrid, dan een live verslag uitgezonden van de viering.

Op het Puerta del Sol plein zijn dan duizenden mensen bijeen die vaak verkleed of versierd met feestartikelen zoals petten, trompetten en maskers het nieuwe jaar vieren. Het is een traditie dat de bol die boven de klok van het gemeentehuis van Madrid hangt naar beneden komt waarna enkele tonen volgen en dan de echte twaalf klokslagen. Dat feest heet de “las 12 campanadas”.

Viert men oud op nieuw thuis of ergens in een bar, restaurant of hotel, dan is het zeer gebruikelijk om te genieten van een speciaal (extra duur) feestmaal waarbij dan tevens gedanst wordt op livemuziek. Ook ontvangt men dan een feestpakket, de zogenaamde “cotillón” met daarin confetti, slingers, mutsen, fluitjes, trompetten etc. deze cotillons zijn tevens te koop bij de supermarkten (en Chinezen) zodat je deze mee kunt nemen naar huis.

Overigens hebben Spanjaarden eigenlijk twee oud op nieuw vieringen, die van het vaste land en die op de Canarische Eilanden die een uur later worden gevierd. Ook deze oud op nieuw viering wordt meestal op de televisie uitgezonden, vaak vanuit Maspalomas in Gran Canaria.

De 12 druiven met Oud op Nieuw
Tijdens de laatste avond van het jaar, oudejaarsavond, viert heel Spanje een traditie: iedereen eet twaalf druiven, achter elkaar en één druif met iedere slag van de klok om middernacht. Dit is de Spaanse manier om de komst van het nieuwe jaar te vieren. Het is bovendien zo dat degenen die hun druiven op tijd kunnen eten, een jaar vol voorspoed en geluk te wachten staat, althans dat zegt de traditie.

In 1962 begon de Spaanse tv-zender TVE met het uitzenden van “Las 12 campanadas” vanaf de Puerta del Sol in Madrid en werd het eten van de druiven op televisie vertoond. Sindsdien worden er tijdens de 12 klokslagen in 60 seconden tijd 12 druiven op elke klokslag gegeten. Soms met succes maar vaak echter zonder succes want gemakkelijk is het niet. Gelukkig worden de druiven snel weggespoeld met Cava, de Spaanse Champagne.

De traditie van Las doce uvas de suerte werd al gauw overgenomen door Spaanse migranten in andere landen en vele inwoners van Spaanstalige landen in Latijns Amerika.

Samen met het eten van twaalf druiven wordt er genoten van de Spaanse Cava om de druiven weg te spoelen. Overigens zijn er nog meer tradities die een gelukkig en voorspoedig jaar garanderen zoals het dragen van rood ondergoed, geld stoppen in je schoenen en het meedragen van koffers zodat je zeker weet dat je het komende jaar op vakantie gaat.

1 Januari
7. Nieuwjaarsduik

Op 1 januari wordt er, net zoals in Nederland, ook op veel plaatsen een Nieuwjaarsduik georganiseerd. Hierbij is het de bedoeling dat men de zee induikt om het nieuwe jaar met geluk te beginnen.

Nu kan de zee op veel plaatsen in Spanje wel wat aangenamer zijn dan in de Noordzee dus dat zit wel goed, zeker als je aan het begin van het jaar op de Canarische Eilanden bent.

De Spaanse Nieuwjaarsduik wordt in veel plaatsen langs de middellandse zeekust gehouden zoals aan de Costa Brava, Barcelona, Costa Dorada, Costa Blanca en Costa del Sol maar ook aan de Atlantische Oceaan en op de Balearen eilanden.

6 januari
8. Driekoningen of “Los Reyes Magos”

Zoals bekend komt Sinterklaas uit Spanje maar hier vieren de kinderen dat niet (waarschijnlijk omdat hij dan in Nederland is). De Spaanse kinderen vieren op 5 en 6 januari Driekoningen oftewel Los Reyes Magos, de dag dat de kinderen bedolven worden onder de cadeaus.



De Driekoningen of Drie Wijzen zijn Melchoir, Caspar en Balthazar. Zij zijn het die kerstcadeautjes meenemen voor alle Spaanse kinderen die zich goed gedragen hebben.

Terwijl Sinterklaas stoute kinderen meeneemt in zijn juten zak, krijgen stoute Spaanse kinderen geen cadeaus maar zwarte steenkolen, wat ook niet echt een straf is want het gaat om zoetigheid.

Over het algemeen gebeurt dat echter niet zo veel. Er is een heel proces wat kinderen moeten doen om cadeautjes te kunnen krijgen.

De Brief
Allereerst moeten de kinderen hun brief aan de Drie Wijzen schrijven en hen vertellen welke cadeautjes zij voor hen mee moeten brengen en waarom zij dat verdiend hebben.

Hierna komt een van de mooiste momenten, het geven van de brief. De kinderen kunnen de brief persoonlijk aan de Drie Wijzen geven wanneer ze “officieel” aankomen op 5 januari.

Een andere manier is het zoeken naar de afgezanten en Koninklijke postbodes in het centrum van alle Spaanse steden een paar dagen voordat de Wijzen aankomen en daar de brief afgeven.

De kinderen wordt gevraagd of ze goed op school en thuis zijn geweest, want stoute kinderen krijgen zwarte kolen in plaats van cadeautjes.

Spectaculaire parades
Wanneer de langverwachte dag eindelijk arriveert, zal de hele familie op straat staan om de Driekoningen te ontvangen tijdens de Cabalgata de Reyes. De Wijzen komen aan in een traditionele optocht, rijden door de straten op hun kamelen, beladen met cadeautjes en begeleid door Koninklijke helpers die snoep naar de kinderen gooien.

Eén voor één rijden de prachtige praalwagens voorbij, ingericht met heldere kleuren en geïnspireerd op populaire personages die bij de kinderen bekend zijn.

In gans Spanje zijn er vele parades die gevierd worden. Elk heeft zijn eigen specifieke stijl, afhankelijk van waar je bent. In Barcelona komen de Drie Wijzen aan vanuit de zee waarna een spectaculaire parade met olifanten en kamelen door de straten rijdt terwijl in het dorp Alarilla in Guadalajara de Drie Wijzen met een deltavlieger en paraglider landen.

En waarom niet de parades van Alcoi in Alicante bekijken, dit is de oudste in Spanje. De diverse parades zijn ook te volgen op de televisie.

De avond
Na het bekijken van de parades gaan de kinderen vroeg maar opgewonden naar bed en wachten zij op Melchoir, Caspar en Balthazar om door het raam naar binnen te komen om te kijken welke cadeaus zij achter laten in de schoenen van de kinderen.

Diezelfde kinderen moeten water en brood zetten op de vensterbank zodat de kamelen dit kunnen eten en drinken terwijl de Drie Wijzen hun werk doen.

Nadat de kinderen met veel vreugde gedurende de ochtend van 6 januari hun cadeaus hebben uitgepakt, zullen de meeste van hen meteen de straten opgaan om dit te laten zien en om er mee te spelen.



Voor het ontbijt of na de lunch eet men vandaag een typisch dessert, het is de “Roscón de los Reyes”. Dat is een grote ronde cake waarop versieringen liggen van gedroogd fruit, zij vormen symbolisch de robijnen en smaragden van de drie koningen.

Binnenin de cake zijn er twee verrassingen verstopt, de ene is een cadeautje en diegene die deze kan vinden is de koning of de koningin voor de rest van de dag en hij/zij mag de bijgeleverde kroon dragen.

De tweede verrassing is een boon en diegene die de boon zal vinden moet de cake het volgende jaar betalen.

Huisdieren
Organisaties voor dierenbescherming zien het alle jaren gebeuren, enkele maanden na de Driekoningen (Los Reyes Magos) festiviteiten zijn de kleine honden en katten groter geworden en zien ze dat er een toename is van in de steek gelaten huisdieren die vaak niet ouder zijn dan 12 maanden.

Daarom voert men elk jaar weer campagne om sporadische en ondoordachte adopties of aankopen te voorkomen.

Net zoals ander speelgoed raken kinderen vaak snel uitgekeken op de cadeau gekregen huisdieren waarna deze vaak in de steek worden gelaten, iets wat men dus zoveel mogelijk probeert te voorkomen. Daarnaast worden kleine honden en katten snel groter waarna kinderen de “puppy” (cachorro) niet meer zo leuk vinden en de ouders er ook geen trek meer in hebben.

Nu heeft ook de Guardia Civil, overigens altijd al erg actief via de sociale media netwerken als het gaat om dieren en dierenmishandeling, zich in de strijd geworpen en roept ook op tot een verantwoordelijke manier in verband met het omgaan met huisdieren. Ook zij zeggen herhaaldelijk dat katten en honden geen speelgoed zijn.

Driekoningen loterij “el niño”
Slechts twee weken geleden werd in Spanje de “el gordo” loterij gevierd op 22 december, ook wel bekend als de grote, vette kerstloterij. Met Driekoningen heeft men nogmaals de kans om de loterij te winnen.

Op 6 januari vindt dan namelijk de “el niño” of de kleine loterij plaats. Ook al is de prijzenpot bij deze loterij minder groot dan bij de kerstloterij, er wordt nog steeds voor meer dan 630 miljoen euro aan prijzen weggegeven. Een leuke start van het nieuwe jaar dus.

9. Winterkortingen

u de kerstdagen voorbij zijn na 6 januari is het over en uit met de festiviteiten. Voor velen echter begint het feest pas met de traditionele winterkortingen op de dag na Driekoningen.

Traditiegetrouw staan er op 7 januari rijen met mensen voor de deuren van de El Corte Inglés warenhuizen of andere winkels waarbij iedereen zo snel mogelijk naar binnen wilt om de eerste te zijn om kleding, schoenen etc. tegen prijzen te kopen die tot wel 70% lager zijn.

Deze winterkortingen duren echter tot eind maart in sommige delen van het land dus er is tijd genoeg om te shoppen.