Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

Castells, de Menselijke Torens


  1. Algemeen
  2. Oorsprong
  3. Het begin
  4. Het verval 1889-1926
  5. Het herstel 1926-1981
  6. De periode 1981-1993
  7. De gouden periode - van 1993 tot op heden
  8. Het motto van de kasteelbouwer (casteller)
  9. Voorbereiding en ongevallen
  10. De onderdelen van een castell
  11. Naamlijst
  12. De gebruikte muziek
  13. De gebruikte kledij

1. Algemeen

Een castell is een menselijke toren met verscheidene verdiepingen en de geschiedenis hiervan gaat meer dan 200 jaar terug, men heeft referenties gevonden die tot in de achttiende eeuw terug gaan. 


Eerst maakte men deze torens rond Tarragona, om later uit te breiden naar de Penedés en vanaf de twintigste eeuw kon men ze in gans Catalonië, Roussillon en de Balearen vinden.

Op 16 november 2010 werden de castells opgenomen op de lijst van het Immaterieel Cultureel Werelderfgoed van de Unesco.

An een castell werken een groep mensen mee, mannen en vrouwen van alle leeftijden en fysieke kenmerken, die het ganse jaar trainen voor wedstrijden en optredens. Bovendien werken vrienden, familie, liefhebbers en kijkers spontaan in de vereniging mee.

2. Oorsprong

Vermoedelijk ligt de oorsprong van de castells in de oude «Baile de los Valencianos», “Dans van de Valencianen” die uitgevoerd werd tijdens religieuze processies. Deze dansen eindigden met een figuur die gemaakt werd door het opheffen van mensen.

In de vijftiende eeuw voerde men de moisiganga uit, een dans waarin ook menselijke torens gebouwd werden die deden denken aan de muixeranga die uitgevoerd werd in de Valenciaanse plaats Algemesí.

In het geval van de castells vervangen de Catalanen de dans door de bouw van steeds hogere en originelere torens. In de achttiende eeuw verspreidde de populariteit van de castells zich over gans Catalonië en maakten zij deel uit van de festiviteiten in alle steden. 

3. Het begin

De eerste beschreven castell die zes verdiepingen telde en begeleid werd door een fluit werd uitgevoerd in 1770 in Arbós. Op 2 februari 1801, tijdens de Fiestas Decenales de la Virgen de la Candela in Valls maakte men hier de eerste torens.

Historisch gezien hangt de activiteit van de bouwers samen met goede en slechte periodes. Zo is er tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog (1808-1814) of tijdens de Eerste Carlistische Oorlog (1833-1840) geen sprake van de bouw van castells maar in een periode van kalmte en rust beginnen de activiteiten opnieuw en in 1819 maakte men het eerste castell met acht verdiepingen. 

4. Het verval 1889-1926

Na een eerste gouden periode van 1851-1889 begon in dat laatste jaar het verval en dat bleef duren tot in 1926 toen er in Tarragona twee nieuwe groepen werden opgericht. 

In diverse studies werden als belangrijkste oorzaken voor deze terugval de epidemie van de druifluis en de opening van de treinlijn tussen Valls en Barcelona aangewezen. Beide oorzaken waren verantwoordelijk voor een migratie naar de grote steden. 

In Tarragona was er tussen de jaren 1913 en 1921 geen enkele activiteit in verband met de castells.

5. Het herstel 1926-1981

Vanaf 1926 werden er terug verenigingen opgericht zodat er een grotere concurrentie tussen de verenigingen kwam. 

Jaren later, na de Spaanse burgeroorlog werden er nog meer groepen opgericht in Valls, Tarragona en Vendrell en dit gebeurde op uitdrukkelijke wens van de aan de macht zijnde overwinnaar van de burgeroorlog, de partij van Franco. 

In deze periode maakte men de castells ook hoger en groter maar na enkele jaren zonder vernieuwingen waren de jaarlijkse wedstrijden in Barcelona in 1964, 1965 en 1966 de oorzaak van een grotere populariteit van de castells.

6. De periode 1981-1993

In deze periode kwam er een grote verandering, vrouwen waren al langer lid van de verenigingen maar zij werkten nooit mee aan de castells zelf, vanaf nu deden er ook vrouwen mee aan de bouw ervan. 

Met de komst van de vrouwen werden er nog hogere castells gemaakt en zij gingen nu tot 9 verdiepingen. 

7. De gouden periode - van 1993 tot op heden

Deze periode wordt gekarakteriseerd door een uitbreiding van het gebied waar de castells gebouwd worden en het maken van enkele nieuwe constructies. 

8. Het motto van de kasteelbouwer (casteller)

Het motto van de bouwers is "Força, equilibri, valor i seny" (kracht, evenwicht, moed en beredeneren.

  • Kracht: een bouwer is meestal een gedrongen persoon. De eerste castell bouwers waren boeren die gewoon waren om grote ladingen te dragen.
  • Evenwicht: om bovenaan in het castell te staan heeft men een groot gevoel voor evenzicht nodig en een groot vertrouwen in de mensen beneden.
  • Moed: het belangrijkste element voor de bouwers en dan speciaal voor de jonge kinderen die bovenaan de toren staan.
  • Beredenering: oefening en optreden vereist een grote planning en beredenering. Elke fout kan leiden tot het in elkaar stortten van de toren.

9. Voorbereiding en ongevallen

De bouwers worden getest om hun beste plaats te vinden in een castell. Tijdens de trainingen oefent men de delen van het castell en dat is meer om vertrouwen te kweken en om de juiste plaats te vinden voor de deelnemer.

Voor en na elke training doet men een warm up en stretch oefeningen voor de spieren om verwondingen te voorkomen. 

In de ganse geschiedenis van de castells heeft men drie dodelijke ongevallen gekend, het eerste ongeval was in La Masó tijdens de negentiende eeuw, het tweede ongeval was in Torredembarra in 1983 en het laatste ongeval gebeurde in Mataró in 2006. Na dit ongeval rees de vraag op om voor kinderen helmen te gebruiken.


Andere gegevens:
In 1996 was het percentage van de castells die niet vielen 92,81%.
In 2005 was het percentage van de castells die niet vielen 96.30%.

10. De onderdelen van een castell

Castells bestaan uit de volgende delen:

  • De pinya is de basis van het castell en het is de plaats waar de meeste en de zwaarste mensen staan.
  • De tronc van het castell is het zichtbare deel van het castell en zijn hoogte en zijn structuur bepaalt de moeilijkheidsgraad van het castell.
  • De Pom de dalt is het bovendeel van een castell en hij voltooid de tronc. Hij heeft altijd dezelfde samenstelling onafhankelijk van het castell.
  • De folre situeert zich op de pinya en hij dient om de tronc te versterken.
  • De manilles zijn de deelnemers die op de folre staan.
  • De puntals zijn de deelnemers die op de manilles staan.

tronc

porn de dalt

11. Naamlijst

De benaming van de castells bestaat uit twee nummers en een woord. Het eerste nummer geeft het aantal pilaren in de tronc en het tweede nummer geeft het aantal verdiepingen.

Sommige combinaties hebben een eigen naam gekregen.
Tripleta mágica: 3 de 9 amb folre, 4 de 9 amb folre, 5 de 8
Tripleta vilafranquina: 3 de 9 amb folre, 4 de 9 amb folre, 4 de 8 amb l'agulla
Tripleta o Tripleta lila: 2 de 8, 4 de 8, 2 de 7
Clàssica de 8: 3 de 8, 4 de 8, 2 de 7
Clàssica de 7: 3 de 7, 4 de 7, 2 de 6

De moeilijkheid van de castells ligt in de hoogte van het castell, het aantal kolommen en in het aantal versterkingen dat zij nodig hebben.

12. De gebruikte muziek

De muziek van de fluiten geeft de evolutie van de bouw aan van het castell. De muziek wordt gemaakt met fluiten en timbalen en vanaf de pinya kan men de evolutie van de bouw volgen door naar de muziek te luisteren. 

Het lied dat men speelt kreeg de naam “Toc de Castells” en het bestaat in verscheidene onderdelen.

13. De gebruikte kledij

De huidige kledij van een deelnemer aan de bouw van een castell is traditioneel bepaald, een hemd met het schild van de vereniging erop, een witte broek, een riem en een sjaal. De eerste maal dat een groep optrad in een uniforme kledij was de groep Colla Vella dels Xiquets uit Valls op de Exposición Internacional van Barcelona in 1929.


De kinderen in de groep dragen voor de veiligheid een helm en niemand draagt een horloge, een bril of een ander accessoires die de andere deelnemers kunnen verwonden.

  • Hemd: het hemd heeft lange mouwen en op het borstzakje staat het schild van de vereniging. Een tijd geleden stond de naam van de groep of de stad waar de groep afkomstig van was op de achterkant van het hemd maar dat wordt niet meer gedaan. In de zomer mogen de mouwen opgerold worden en als het te koud is kan men er een hemdje onder dragen.
  • Broek: de broek is wit en van een stevige stof gemaakt.
  • Riem: bij voorkeur zwart en met een variabele lengte en breedte. Hij wordt rond het lichaam gedragen ter hoogte van de nieren.
  • Schoeisel: alleen de leden die in de pinya staan dragen schoeisel, de anderen zijn blootsvoets.
  • Sjaal, hoofddoek: hij is zeer lang en driehoekig. Origineel diende hij als hoofdbescherming maar nu is het gewoon versiering.
  • Helm: Sinds 2006 wordt de helm gedragen door de jongsten in de groep die het hoogste moeten gaan. De helm weegt 230 gram en hij is gemaakt van polystyreen.