Toerisme in Spanje, ja natuurlijk!

De grot van Altamira


  1. Algemeen
  2. Beschrijving
  3. De ontdekking
  4. Bezoekers en kopieën
  5. Culturele invloed
  6. Website

1. Algemeen

Altamira is een grot in Spanje en zij is beroemd voor haar Laat Paleolithische grotschilderingen die tekeningen en rots schilderijen tonen afbeeldingen van mammoeten en menselijke handen.  De grot is nabij de stad Santillana del Mar in Cantabria, Spanje, 30 km ten westen van de stad Santander.  De grot en zijn schilderingen zijn opgenomen op de lijst van het werelderfgoed van de UNESCO.

2. Beschrijving

De grot is 296 meter lang en bevat een reeks van slingerende gangen en zalen.  De grootste gang heeft een hoogte tussen de 2 en 6 meter.

Door archeologische opgravingen in de bodem vond men resten van kunst voorwerpen uit een periode, nu  ongeveer 18.500 jaar geleden. 


Deze kunst voorwerpen maken deel uit van de Paleolithische tijd of van de vroege steentijd.  De grot werd enkel gebruikt door de wilde dieren tussen die 2 tijdperken.  De grot was zeer goed gelegen om er een voordeel mee te behalen in de jacht door de rijke wildstand die leefde in de vallei van de omliggende bergen, maar de ligging was ook zeer goed om naar de kust te gaan en om daar voedsel te gaan zoeken.

Ongeveer 13.000 jaar geleden werd de grot afgesloten door een vallende steenmassa en daardoor bleef de inhoud van de grot goed beschermt. Deze steenmassa bleef daar totdat er een vallende boom de steenmassa in beweging bracht.

Bezoekers aan de grot hebben momenteel enkel toegang tot het begin van de grot alhoewel er doorheen de ganse grot schilderingen en tekeningen zijn aangebracht.

De artiesten gebruikten houtskool en oker of roest (een bruine kleur) om deze afbeeldingen te maken, dikwijls krasten of mengden zij deze producten om variaties van intensiteit en helderheid in hun werk aan te brengen.

Zij gebruikten tevens de natuurlijke contouren van de grot wand om zo een drie-dimensionaal effect aan hun werk te geven.  De meer kleurige zoldering is het meest indrukwekkende voorbeeld van hun werk en stelt dat een kudde bizons voor in verschillende positioneringen, twee paarden, een grote hinde en vermoedelijk een everzwijn.

De kunstwerken zijn afkomstig uit het Laat Paleolithisch tijdperk en tonen niet alleen afbeeldingen van dieren maar tonen ook abstracte vormen.  Onder de kunstwerken vinden we afbeeldingen van paarden, geiten maar ook van afbeeldingen van handen.  Deze zijn vermoedelijk afkomstig van de artiest.  Er zijn meerdere grotten in Noord Spanje die Paleolithische kunst bevatten maar in geen enkele andere grot is ze zo goed bewaard gebleven en zijn er zoveel kunstwerken bij elkaar.

3. De ontdekking

In 1879 ontdekte de amateur archeoloog Marcelino Sanz de Sautuola de grot, zijn dochter van negen jaar oud bracht hem daar naar toe.  De grot werd uitgegraven door Sautuola en door de archeoloog Juan Vilanova y Piera van de Universiteit van Madrid.

Marcelino Sanz de Sautuola

Deze uitgraving leidde tot een publicatie in 1880 die veel bijval genoot en waarin de schilderingen als Paleolithisch erkend werden.

Echter Franse specialisten onder de leiding van Gabriel de Mortillet en Emile Cartailhac, waren niet te overtuigen dat de vondst in Altamira authentiek was.  Zij verkondigden dan ook luid hun thesis op een Prehistorisch Congres in Lissabon. 

Gelet op de uitzonderlijke staat van conservering en de hoge kwaliteit van de schilderingen werd Sautuola beschuldigd van vervalsing.  Een andere Spanjaard beschuldigde hem ervan dat hij de schilderingen had laten maken door een moderne kunstenaar.

Het was eerst in 1902, wanneer er nog meerdere vondsten gebeurden van prehistorische schilderingen en daardoor groeide de hypothese dat de hoge ouderdom van de Altamira schilderingen correct zou kunnen zijn en het wetenschappelijk genootschap staakte zijn  bezwaren. 

Datzelfde jaar gaf  Emile Cartailhac zijn vergissing toe in het beroemde artikel, "Mea culpa d'une sceptique" en het werd gepubliceerd in het "journal L'Anthropologie".

Verdere opgravingen aan de grot gebeurden door Hermilio Alcalde del Río in 1902-04,  de Duitser Hugo Obermaier werkte verder in 1924-25 en uiteindelijk werkte Joaquín González Echegaray door tot in 1981.

4. Bezoekers en kopieën

Tijdens de 60er en 70er jaren van de vorige eeuw werden de schilderingen beschadigd door de grote aantallen bezoekers met hun uitwasemingen.  Altamira werd volledig gesloten voor het publiek in 1977 en werd heropend in 1982.

Momenteel hebben er zeer weinig bezoekers toegang tot de grot wat dan ook resulteert in een wachtlijst van drie jaar.  Manuel Franquelo and Sven Nebel hebben vlakbij een kopie van de grot  met een museum gebouwd en men kan dit bezoeken sinds 2001.

De kopie toont op een meer aangename manier de veelkleurige schilderingen van de belangrijkste grot en een selectie van enkele minder belangrijke werken.  Er zijn ook kopieën van menselijke aangezichten aanwezig, deze komen niet uit de grot.

Er zijn meer kopieën gemaakt en zijn in in het Nationaal Archeologisch Museum van Madrid, in het Duitse Museum in München en in Japan.


5. Culturele invloed

Een aantal schilders werden beïnvloed door deze schilderingen.  Na een bezoek aan de grot verklaarde Picasso: "na Altamira, is er enkel decadentie".

Sommige van de veelkleurige schilderingen uit Altamira zijn goed bekent in de Spaanse populaire cultuur.  Het logo dat gebruikt wordt door de toeristische dienst van de Autonome Regio Cantabrië om toeristen te lokken is gebaseerd op een van de bizons uit de grot.  Bisonte, een Spaans sigarettenmerk gebruikt de Paleolithische bizon in hun logo.

De Spaanse stripfiguur in de serie Altamiro de la Cueva, voor het eerst gemaakt in 1965 is een duidelijk voorbeeld van de roem van de Altamira grot.  De stripreeks beschrijft de avonturen van een groep voorhistorische grot bewoners, zij worden beschreven als moderne mensen maar ze zijn gekleed in bont, zoiets als de Flintstones.

De rock groep Steely Dan heeft het lied "The Caves of Altamira" geschreven voor hun album "The Royal Scam" uit 1976.  Het refrein zegt:"'Before the fall, when they wrote it the wall, when there wasn't even any Hollywood; they heard the call and they wrote it on the wall, for you and me and we understood."

6. Website: Men kan meer informatie vinden op de website van Altamira.  De site is in het Spaans maar er is een vertaling naar het Engels alhoewel niet alles in de Engelse taal is omgezet.